De Nederlandse regels voor kansspelautomaten stammen uit 2000, terwijl de markt sindsdien sterk is veranderd door online kansspelen en nieuwe betaaltechnieken. Een WODC-onderzoek in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid naar het speelautomatenbeleid concludeert dat losse maatregelen averechts werken en dat de kern draait om balans: spelers beschermen zonder hen naar het illegale aanbod te drijven.
Download het volledige rapport (, 2,3MB)
Het onderzoek naar het speelautomatenbeleid werd uitgevoerd door Atlas Research in opdracht van het WODC. De onderzoekers combineerden literatuurstudies, interviews met stakeholders zoals ervaringsdeskundigen, aanbieders, exploitanten en verslavingszorgprofessionals, en een online keuze-experiment onder 570 landgebonden gokautomaatspelers. Daarbij werden vier hoofdrichtingen verkend:
- Betaalwijze: van contant naar spelerskaart of volledig giraal.
- Identificatie en bescherming: leeftijdscontrole, CRUKS-check of volledige spelersaccounts.
- Speellimieten: indexatie van de huidige limieten of de mogelijkheid voor spelers om zelf persoonlijke limieten in te stellen.
- Verruiming spelaanbod: via server-based gaming, waarbij een automaat op afstand meerdere spellen kan aanbieden.
Dit onderzoek maakt deel uit van een breder pakket aan studies naar de toekomst van het Nederlandse kansspelbeleid. Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Arno Rutte bood vijf kansspelonderzoeken aan de Tweede Kamer aan, waaronder Alles uit de kast van Atlas Research.
In zijn begeleidende brief stelt de staatssecretaris dat dit onderzoek aantoont dat doorontwikkeling van het beleid voor landgebonden speelautomaten noodzakelijk is, in lijn met de aangescherpte kansspelvisie. Hij kondigt aan dit vraagstuk verder uit te werken, in samenhang met het beleid voor online kansspelen en het casinoaanbod. Omdat de prioriteit op dit moment ligt bij het wetsvoorstel voor de herziening van de Wet kansspelen op afstand, wordt dit traject pas opgepakt nadat dat wetsvoorstel is afgerond.
Spelers verkiezen contant boven cashless
Uit het keuze-experiment blijkt dat gokautomaten met een contante betaling de voorkeur hebben. Ze werden 5,8 procentpunt vaker gekozen dan gokkasten met contactloze betaling en 10,9 procentpunt vaker dan automaten met een spelerskaart. Vooral spelers van 50 jaar en ouder kiezen vaker voor cash; jongere spelers staan meer open voor cashless varianten.
Cash brengt echter ook meer risico's met zich mee, zoals de kans op overvallen en het witwassen van geld, aldus de stakeholders. Anderzijds staan aanbieders terughoudend tegen een verplicht cashless-systeem. Niet alleen kunnen hierdoor bepaalde spelers zich uitgesloten voelen, ook is de implementering van spelerskaarten of direct contactloos betalen erg duur.
Contantloos betalen biedt daarnaast alleen spelersbescherming wanneer er gewerkt wordt met een persoonlijke spelerskaart, die gekoppeld is aan een persoonlijk account. Op deze manier kan het gokgedrag gemonitord worden.
Speellimieten: indexatie of zelf instellen?
De wettelijke limieten dateren uit 2002 en zijn sinds de invoering van de euro niet aangepast. Brancheorganisaties pleiten voor indexatie naar bijvoorbeeld € 0,50 per inzet en € 100 verlies per uur. Deskundigen en verslavingszorgprofessionals uiten echter zorgen: hogere limieten kunnen gokschade vergroten, vooral bij risicogroepen met hoge PGSI-scores of beloningsgevoeligheid.
Spelers zelf waarderen vooral de mogelijkheid om persoonlijke limieten in te stellen. Die optie blijkt populair onder vrijwel alle doelgroepen, met name onder jongere spelers die ervaring hebben met online kansspelen. Wel benadrukt het rapport dat deze persoonlijke limieten alleen effectief zijn als ze naar beneden kunnen worden bijgesteld. Eenzijdig hogere limieten zouden juist averechts kunnen werken en spelers doen uitwijken naar minder gereguleerde aanbieders.
Deskundigen stellen dat instelbare limieten een aanvulling moeten zijn op wettelijk vastgestelde limieten, niet een vervanging. Dit dubbele systeem biedt ruimte én bescherming.
Weinig urgentie verruiming spelaanbod
Het idee om het spelaanbod te verruimen via server-based gaming, waarbij op afstand spellen aan automaten worden toegevoegd, werd verkend, maar blijkt weinig urgent. Exploitanten zien er weinig in vanwege de hoge kosten. Daarnaast vinden verslavingsdeskundigen het huidige spelaanbod al risicovol genoeg. Deze beleidsoptie werd daarom niet meegenomen in het keuze-experiment.
Een terugkerend spanningsveld in het rapport is dat tussen spelerbescherming en anonimiteit. Waar een gepersonaliseerd spelersaccount betere controle en preventie mogelijk maakt, ervaren veel spelers, vooral met een lage risicoscore, dit juist als een onnodige beperking. Deze groep hecht waarde aan anonimiteit en vrijheid, en zouden bij strengere controles kunnen uitwijken naar illegaal aanbod.
Alle moderniseringsopties vragen forse investeringen in technologie: accountsystemen, identificatietools, monitoring. Tegelijkertijd is de kansspelbelasting per 2025 verhoogd en volgt in 2026 opnieuw een verhoging. Volgens exploitanten staat hun winstgevendheid hierdoor onder druk en is de bereidheid om te investeren laag.
Internationaal is te zien dat landen als Noorwegen, Denemarken en Finland een integrale aanpak hanteren. Daar zijn spelersaccounts, cashless play en persoonlijke limieten standaard. In Nederland is het beleid juist gefragmenteerd, afhankelijk van locatie (horeca, hal, casino), wat leidt tot een ongelijk beschermingsniveau.
Combinatie van maatregelen
Het rapport van WODC concludeert dat geen enkele beleidsoptie binnen het speelautomatenbeleid op zichzelf voldoende is. Een samenhangende aanpak is noodzakelijk om effectief bij te dragen aan het voorkomen van gokschade en het realiseren van de beleidsdoelen. Combinaties van maatregelen, zoals cashless play, spelersaccounts, Cruks-controle, en instelbare limieten, bieden volgens het rapport de meeste potentie voor effectieve preventie.
Tegelijkertijd benadrukken de onderzoekers dat dergelijke maatregelen aanzienlijke investeringen vereisen van aanbieders, en dat de kans bestaat dat spelers door hogere drempels uitwijken naar het illegale aanbod. Daarmee laat het rapport zien dat er sprake is van een spanningsveld tussen het beschermen van kwetsbare spelers en het behouden van een toegankelijk, legaal spelaanbod.
CasinoNieuws.nl WhatsApp-kanaal
Altijd het laatste nieuws over de Nederlandse kansspelindustrie direct op je telefoon of WhatsApp op je computer? Volg het CasinoNieuws.nl WhatsApp-kanaal en mis niets meer!
