Nederlandse Sportraad: sponsoring topsport door gokbedrijven en loterijgelden onwenselijk

Download ^{(3,4 MB)}

In 2016 heeft de Nederlandse overheid bij een Koninklijk Besluit de Nederlandse Sportraad ingesteld. Deze adviesgroep geeft de overheid gevraagd en ongevraagd advies over sport in Nederland met als doel het versterken van de betekenis van sport in de samenleving. Deze week heeft de Nederlandse Sportraad haar advies De opstelling aan de top gegeven over een toekomstbestendige organisatie en financiering van topsport.

Marjolein Bolhuis-Eijsvogel, tijdelijk voorzitter van de Nederlandse Sportraad, opende het advies met een voorwoord. Daarin heeft ze aandacht voor de prachtige prestaties van Nederlandse sporters, maar ook voor de morele vraagstukken die steeds vaker voorkomen. Daarin wijst ze onder andere naar evenementen in landen zonder westerse normen en waarden, en dat Nederland duidelijk moet maken wat ze wel en niet kunnen en willen.

Sponsoring door gokbedrijven

Een van de zorgen die de Nederlandse Sportraad uitspreekt zijn de ontwikkelingen rondom de financiering van topsport. Bijna een jaar geleden diende Michiel van Nispen nog een motie in om te onderzoeken of de sport in Nederland zonder de sponsoring van gokbedrijven kan. Hij constateerde destijds dat de Nederlandse sport voor een groot deel afhankelijk is van gokbedrijven.

In haar advies noemt de Nederlandse Sportraad de sponsoring van topsport via loterijgelden en gokbedrijven onzeker, en onwenselijk. De onzekerheid komt uit de mogelijke privatisering van de Nederlandse Loterij, een van de drie opties die uit de verkenning van de toekomstvarianten kwam. Sponsoring door gokbedrijven roept volgens de Nederlandse Sportraad ook maatschappelijke vragen op, omdat de toenemende invloed zou zorgen voor meer risico op gokverslaving en matchfixing.

Daarnaast zou het vaak onduidelijk zijn waar sponsorgelden van deze bedrijven daadwerkelijk vandaan komt. Ze wijzen daarbij naar de schimmige contracten die voetbalclubs sloten met Aziatische goksponsoren, waarover ook Kamervragen zijn ingediend:

“Veel nieuwe online gokbedrijven waarmee bijvoorbeeld voetbalclubs in zee gaan, fungeren zelfs om geld uit criminele activiteiten als drugshandel en afpersing wit te wassen. Het gaat dan vooral om Aziatische online bookmakers met goklicenties van vrijhandelszones in landen als de Filippijnen. Hun werkwijze gaat in tegen de waarden in onze samenleving, zoals die staan verwoord in de SDG’s van de VN. De vraag is of topsport gefinancierd moet worden door organisaties die geld verdienen ten koste van deze doelen.”

Nederlandse Sportraad

Afhankelijkheid van topsport

De Nederlandse Sportraad heeft op verzoek van de Tweede Kamer gekeken hoe afhankelijk de topsport is van deze financiering. Uit die analyse is gebleken dat programma’s en faciliteiten, die uit de markt nauwelijks financiering krijgen, voornamelijk profiteren van de inkomsten van de Nederlandse Loterij. Ze zien dan ook geen alternatief ontstaan vanuit de markt.

Volgens de adviesgroep zorgen gokbedrijven in Nederland en wereldwijd, voor een groei van de financiering van topsport. Het businessmodel van deze bedrijven zorgt echter voor maatschappelijke discussies, omdat ze niet zouden stroken met de waarden in de samenleving. Een van de adviezen is dan ook om deze financiering te vervangen door gegarandeerde, directe financiering vanuit de overheid:

“De Nederlandse Sportraad adviseert de minister voor Sport om met de sportsector in gesprek te gaan over zowel de mogelijke privatisering van de Nederlandse Loterij als de gevolgen van financiering door gokbedrijven. De NLsportraad vindt het belangrijk dat gokbedrijven in de toekomst geen belangrijke financier meer zijn van topsport in Nederland.

“Het adviseert de minister voor Sport om bij privatisering van de Nederlandse Loterij te garanderen dat vergelijkbare geldstromen naar sport blijven gaan, bij voorkeur uit de rijksbegroting. Deze garantiestelling moet worden vastgelegd. Ook adviseert het de minister voor Sport om de propositie van Nederlandse sportorganisaties aantrekkelijker te maken, door ze te helpen een betrouwbare en mediagenieke investering te zijn. Zo kunnen zij eventueel verlies van inkomsten, bijvoorbeeld van gokbedrijven, compenseren met investeringen door andere bedrijven.”

Nederlandse Sportraad

Sinds 1 juli 2023, toen het verbod op gokreclames is ingegaan, is het voor sportclubs verboden om nieuwe sponsorcontracten te sluiten met gokbedrijven. Lopende contracten kunnen nog doorlopen. Sportsponsoring is nog mogelijk tot 1 juli 2025. Vanaf dat moment is het gedaan met alle sportsponsoring door gokbedrijven in Nederland. De sport kreeg een langere overgangsperiode omdat “sponsoring voor de sport verstrekkende financiële implicaties” heeft.

Bedrijven die laag-risico kansspelen aanbieden, zoals loterijen, zijn niet gebonden aan het verbod op gokreclames. Nederlandse Loterij mag dan ook de sport blijven sponsoren, ook na 1 juli 2025.