De voorzieningenrechter heeft de Kansspelautoriteit in het gelijk gesteld, nadat de toezichthouder Sabofra geen exploitatievergunning voor het aanbieden van speelautomaten verleende. Het bedrijf liep een vergunning mis omdat de eigenaren in het verleden illegaal online gokken hebben gefaciliteerd en zich schuldig hebben gemaakt aan schuldwitwassen.
Sabofra, een exploitant van speelautomaten, kan voorlopig fluiten naar een exploitatievergunning op grond van de Wet op de kansspelen (Wok). De Kansspelautoriteit (Ksa) verlengde de vergunning niet van Sabofra, nadat laatstgenoemde op 18 november 2022 een aanvraag had gedaan voor verlenging van de exploitatievergunning. De inmiddels verlopen vergunning liep tot 23 januari 2023.
De redenen voor het niet verlengen van de aflopende vergunning lag volgens de Nederlandse toezichthouder in het feit dat de eigenaren onder andere met een ander bedrijf de regels hebben overtreden. Zo bood het bedrijf tussen 22 februari 2018 tot 1 augustus 2018 illegale online kansspelen aan via drie cash centers die geplaatst waren door Fun Tech Store B.V. Dit gebeurde tevens in de periode van 1 maart 2019 tot en met 19 maart 2019.
Daarnaast maakte de desbetreffende BV zich van 22 juni 2018 tot en met 20 september 2018 schuldig aan witwassen van geld. Tot slot exploiteerde men op 9 februari 2023 speelautomaten zonder vergunning, waarmee er een overtreding van de Wok plaatsvond.
Slecht levensgedrag
De afwijzing van de vergunning werd gebaseerd op ‘slecht levensgedrag' van de bestuurders van Sabofra, de oprichter van het bedrijf en zijn twee zoons. Uit een woo-verzoek (, 92 kB) dat deze week werd gepubliceerd door de Kansspelautoriteit blijkt dat dit voornamelijk te maken had met de geplaatste cash centers. Hierdoor maakte Sabofra zich schuldig aan het faciliteren van illegaal online gokken en witwassen.
Volgens de Ksa is het aannemelijk dat het bedrijf wist, of in ieder geval kon vermoeden, dat het ontvangen geld afkomstig was uit enig misdrijf. Aangezien dit via het aanbieden van illegale online kansspelen ging. Het bedrijf kreeg hiervoor een vergoeding van 20%, de zogenaamde handling fee.
Daarnaast werd ook nog een andere overtreding genoemd. Een van de bestuurders zou ooit zijn doorgereden nadat hij schade had veroorzaakt aan een geparkeerde auto. Dit was weliswaar niet een dermate ernstige overtreding als de geplaatste cashcenters, maar zou wel benadrukken dat er sprake was van slecht levensgedrag.
Wat zijn Cash Centers?
Cash Centers zijn terminals die te vinden zijn in diverse gelegenheden in Nederland. De terminals accepteren cashgeld en geven daarvoor in ruil toegang tot bepaalde diensten. Zo kan er bij de Cash Centers met contant geld belkaarten en waardebonnen worden gekocht.
De voornaamste functie van een Cash Center is doorgaans een betaalterminal, maar ze worden ook gebruikt om toegang te geven tot online gokken voor contant geld. De websites waarop gegokt wordt voor contant geld, hebben geen vergunning van de Kansspelautoriteit en zijn dus illegaal in Nederland. Het aanmaken van het account en het storten van geld gaat via het Cash Center. Als op het Cash Center een account is aangemaakt, print dat een ticket met het wachtwoord en de gebruikersnaam.
Met eenmaal een account kan je vervolgens wel op je eigen computer of telefoon gokken bij die illegale aanbieders met het tegoed dat op je account staat. Het gaat daarbij uitsluitend om het wedden op sport, veelal wedden op voetbal. Extra storten of uitcashen van je account gaat vervolgens via het Cash Center.
Het Cash Center geeft zelf geen geld uit. Het print een bonnetje met een barcode die via de kassa van de gelegenheid waar de gokzuil staat voor contant geld omgewisseld kan worden.
Sabofra vecht beslissing Ksa aan
Tegen deze beslissing is de aanbieder van speelautomaten in beroep gegaan bij de voorzieningenrechter. Door de trage besluitvorming rondom het vergunningenbesluit hebben de ondernemers veel inkomsten misgelopen, zo stellen zij. Zij moesten namelijk de exploitatie van de speelautomaten maandenlang staken, terwijl de vaste lasten wel gewoon doorliepen. De Ksa geeft aan dat deze nijpende financiële situatie echter nooit hard gemaakt is door de ondernemers.
De exploitant is tevens van mening dat de Ksa niet de juiste maatstaf heeft gehanteerd bij het beoordelen voor de vergunning. Zij geeft aan dat een cash center een betaaldienst is en daarom valt onder de Dienstenrichtlijn. De rechter betwist dit echter omdat deze richtlijn niet van toepassing is op gokactiviteiten zoals kansspelen, met inbegrip van weddenschappen, gokken in casino's, en loterijen.
In de rechtszaal ontkent Sabofra dat er sprake was van het faciliteren van illegaal online gokken. Er was namelijk geen sprake van opzet. Zo wisten de ondernemers niet dat er illegaal gegokt kon worden via een cash center. De handeling fee die werd ontvangen was, zo zegt Sabofra, slechts een bemiddelingsvergoeding.
Ook hebben de ondernemers, naar eigen zeggen, genoeg vooronderzoek gedaan bij het plaatsen van de cash centers. Uit het testrapport van het Nationaal Meetinstituut (NMI) bleek dat een cash center geen speelautomaat was. Daarnaast hebben de ondernemers navraag gedaan bij de verkoper van de cash centers en bij de belastingdienst.
De rechtbank deelde deze mening niet. Net als de Ksa stelde de rechter vast dat er illegaal online gokken werd gefaciliteerd door de cash centers. Volgens de rechter had Sabofra redelijkerwijs moeten weten dat er via cash centers illegaal online gegokt kon worden.
Uit het proces verbaal van bevindingen stelt men vast dat er op de drie cash centers € 300.615,69 is ingezet via weddenschappen. In totaal keerde de automaten € 300.059,50 uit, waarvan verzoekster 20% aan handling fee uitbetaald heeft gekregen. Hieruit blijkt dus dat er een substantieel bedrag aan omzet werd bereikt middels illegale gokpraktijken, waarvan de eigenaar weet had.
Geen sprake van witwassen volgens de ondernemers
Sabofra voert aan dat er ook geen sprake is geweest van schuldwitwassen. Omdat zij beweren niet te weten dat men via de cash centers illegaal konden gokken. Zij hadden, zo luidt het oordeel van de rechter, echter kunnen vermoeden dat het geld afkomstig was uit enig misdrijf. Tussen het illegaal online gokken en witwassen zit dan ook een duidelijk verband, zo geeft de rechter aan.
Ook op het punt van slecht levensgedrag koos de rechter de zijde van de Ksa. Dat de exploitant aangaf dat de antecedenten, waarop de verlening van de vergunning werd afgekeurd, slechts gebaseerd op vermoedens en aannames mocht niet baten. Ook het feit dat de strafmaat niet in verhouding staat tot de mogelijke overtredingen vond geen gehoor in de rechtszaal.
De Ksa geeft in haar verweer aan dat het faciliteren van illegaal online gokken een ernstig feit is. Hiermee zijn de doelstellingen van het toenmalige kansspelbeleid stevig ondermijnd. Bovendien, zo stelt de toezichthouder, is schuldwitwassen een ernstig strafbaar feit. De rechter erkent deze feiten.
Wel moet de Ksa moeten meewegen dat Sabofra al sinds 1982 een exploitatievergunning voor speelautomaten heeft. Het bedrijf is dus sterk afhankelijk van de inkomsten die voortvloeien uit de exploitatie. Tevens had het bedrijf nog niet eerder antecedenten op haar naam staan. Dit betekent dat er lange tijd sprake was van goed gedrag.
Kansspelautoriteit krijgt gelijk
Toch stelt de voorzieningenrechter de Kansspelautoriteit uiteindelijk in het gelijk op alle punten. De rechter geeft aan dat het niet onaannemelijk is dat de verzoekster illegaal online gokken en witwassen heeft gefaciliteerd.
De belangenafweging is niet voldoende gemotiveerd door Sabofra. Het belang van de Ksa moet daarnaast zwaarder meewegen in dit oordeel. Dit komt, zo luidt het oordeel van de rechter, doordat illegale gokken grote risico's met zich meebrengt voor de samenleving. Het brengt namelijk gokverslaving en andere gokgerelateerde schade met zich mee. De Ksa heeft dus terecht de verlenging van de exploitatievergunning van Sabofra tegengehouden.
