De Nederlandse overheid zou een voorbeeld moeten nemen aan hoe Zweden omgaat met de verkoop van alcohol, zo stelt Floor van Bakkum van Jellinek Verslavingszorg. De Zweedse overheid heeft een monopolie op de verkoop van alcohol en wil vanuit die positie de alcoholconsumptie remmen. Kamerlid Heerema is juist tegen een staatsmonopolie. Hij is voorstander van het privatiseren van de Nederlandse Loterij.
Er is al jarenlang discussie over de rol van de Nederlandse staat in de kansspelindustrie. Een voorbeeld hiervan is de motie die in 2017 werd ingediend om Holland Casino te privatiseren in de motie ‘modernisering speelcasinoregime'. De motie werd aangenomen, maar tot privatisering kwam het niet. Door de legalisering van online kansspelen is er weer volop discussie over de rol van de staat. Het Algemeen Dagblad ging hierover in gesprek met Floor van Bakkum van Jellinek verslavingszorg, en Kamerlid Rudmer Heerema van de VVD.
Goklust aanwakkeren
In december 1975 werden live casinospelen gelegaliseerd in Nederland. De enige vergunning om een casino te exploiteren werd vergeven aan De Nationale Stichting tot Exploitatie van Casinospelen, Holland Casino. Er werd voor gekozen om het gokken onder toezicht van de staat te laten gebeuren om enkele doelstellingen te waarborgen:
- Het beschermen van consumenten
- Het tegengaan van kansspelverslaving
- Het tegengaan van illegaliteit en criminaliteit
Ruim 47 jaar later is er veel veranderd. Online gokken is gelegaliseerd en dus is de Nederlandse staat niet meer de enige die kansspelen kan aanbieden. Voor landgebonden casino's heeft Holland Casino nog altijd een monopolie, maar online moet het concurreren met andere gokbedrijven. De Nederlandse staat is met twee gokbedrijven actief online: de Nederlandse Loterij (TOTO), en Holland Casino Online.
Om marktaandeel te veroveren werd er vanaf de invoering van de Wet Kansspelen op afstand veelvuldig reclame gemaakt door de gokbedrijven. De bedrijven die het meest op televisie te zien waren met hun gokreclames in de eerste maanden van de online gokmarkt: de Nederlandse Loterij, en Holland Casino.
En dus stelt het AD de vraag ‘hoe logisch is het dat uitgerekend de Staat deze goklust aanwakkert?'.
Verantwoord gokken goed aanpakken
Floor van Bakkum begrijpt de keuze voor een gokbedrijf van de staat vanuit het oogpunt van preventie nog altijd:
“Juist als de overheid een sterke grip heeft op de markt kun je ervoor zorgen dat verantwoord gokken goed wordt aangepakt.”
Floor van Bakkum, Jellinek
Ze verwacht namelijk dat online gokken nog wel voor een stijging in het aantal hulpvragen bij Jellinek verslavingszorg gaat zorgen. Op dit moment zien ze bij de organisatie nog geen groei in het aantal verslaafden, maar dat zou volgens Van Bakkum nog komen. Het zou namelijk enkele jaren duren voor een gokverslaafde daadwerkelijk hulp zoekt.
De grenzen opzoeken
Van Bakkum zegt dat het probleem voor de overheid zit in de concurrerende markt waarin Holland Casino en de Nederlandse Loterij nu zitten. Door de concurrentie van onder andere enkele internationale gokbedrijven moeten de staatsdeelnemingen reclame maken. De verwachting is hierbij vaak dat de gokbedrijven van de staat het goede voorbeeld geven aan de rest van de markt, maar volgens Van Bakkum is dat niet het geval:
“Je zou dan ten minste verwachten dat het staatsgokbedrijf zich zou gedragen als het beste jongetje van de klas.
“Maar dat is dus absoluut niet zo. Kijk nou hoeveel reclame er op tv is voor de Staatsloterij, voor Krasloten, voor de Toto. Daar komt bij dat mensen die er financieel minder goed bij zitten eerder worden verleid door de loze belofte dat ze plotseling rijk kunnen zijn.”
Floor van Bakkum
Van Bakkum zegt ook dat de Nederlandse Loterij een aanbieder is die in plaats van een voorbeeldrol ervoor kiest om de grenzen op te zoeken. Hierbij doelt zij op de verschillende rolmodellen die de rol van Koning TOTO hebben vervuld voor dit verboden werd:
“Je mag je bijvoorbeeld niet richten op jongeren voor gokreclames, maar Toto zet wel rappers en sporters in in hun reclames. Vanuit de verslavingszorg schrik je daar echt van.”
Floor van Bakkum
Van Bakkum kijkt naar de alcoholmonopolie in Zweden, Heerema wil privatiseren
Vorige week werd de evaluatie van de twee gokbedrijven van de staat gepubliceerd. Hierin werd gekeken in hoeverre het nog noodzakelijk was dat de Nederlandse staat grootaandeelhouder was in de twee kansspelbedrijven. Uit de evaluatie kwam naar voren dat de eerder genoemde doelstellingen van het kansspelbeleid ook geborgd konden worden zonder staatsaandeelhouderschap.
En dus wordt er het komende jaar gekeken wat de toekomstplannen zijn met de Nederlandse Loterij. Zodra die verkenning is voltooid, zal hetzelfde traject doorlopen worden voor Holland Casino.
Rudmer Heerema, Kamerlid van de VVD, hoopt dat de staat uit de gokbedrijven stapt:
“Het is ontzettend ongemakkelijk dat de overheid concurreert met private partijen. Het is helemaal niet logisch dat de Nederlandse overheid de grootste gokbaas is van ons land. We moeten werken naar een private markt met goede kaders en regelgeving.”
Rudmer Heerema
Vooral de hoeveelheid reclame vanuit de Nederlandse staat was een doorn in het oog van Heerema. Hij noemt het ‘niet goed' dat TOTO Casino de grootste afnemer van reclame was van alle gokbedrijven. Als het aan Heerema ligt, worden de gokbedrijven geprivatiseerd en zorgt de overheid voor de juiste wetgeving op het gebied van (online) gokken.
Floor van Bakkum hoopt op een ander model en kijkt daarbij naar Zweden. In Zweden heeft de overheid een complete monopolie op de alcoholmarkt. De Zweedse overheid doet haar best om dit zo onaantrekkelijk mogelijk te maken. De staatsslijterijen van Systembolaget verkopen alcohol zonder winstoogmerk, en aanbiedingen of andere promoties zijn niet aan de orde. Als het aan de verslavingsdeskundige ligt, dan kiest de Nederlandse overheid een vergelijkbaar model voor gokken.
Donderdag is er om 10:00 een commissiedebat over Staatsdeelnemingen waar de kwestie verder besproken wordt. Naast verantwoordelijk minister Kaag en staatssecretaris Van Rij, zijn de VVD, CDA, DENK, Groep Van Haga, D66, en de ChristenUnie daarbij aanwezig.
Lead-foto via Bchrca / Wikimedia.
