Webinar Verslavingskunde Nederland en LADIS gaat in op gokproblematiek

Het aantal cliënten dat zich in de Nederlandse verslavingszorg meldt met gokproblematiek neemt toe. Dat kwam andermaal naar voren tijdens een webinar van Verslavingskunde Nederland en LADIS, het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem, waarin de onlangs gepubliceerde kerncijfers over de verslavingszorg werden besproken.

Het webinar werd geleid door Attie van der Meulen, beleidsadviseur bij Verslavingskunde Nederland, terwijl de volgende experts aan het woord kwamen:

• Vincent Regtop (relatiebeheer LADIS)
• Nicole Weelen (klinisch psycholoog en onderzoeker IrisZorg)
• Masha Spits (onderzoeker Mark Bench / coördinator programmalijn Datamanagement Verslavingskunde Nederland)

Volgens Regtop behoort gokken tot de opvallendste ontwikkelingen in de cijfers over de periode van 2016 tot en met 2025. Daarbij werd niet alleen gekeken naar alle instellingen die gegevens aanleveren aan LADIS, maar ook naar instellingen die dat al minimaal tien jaar onafgebroken doen. In beide datasets is een vergelijkbare stijgende trend zichtbaar.

Tijdens het webinar werd benadrukt dat LADIS uitsluitend inzicht geeft in mensen die in behandeling komen binnen de verslavingszorg. De cijfers zeggen daarmee iets over zorggebruik en niet rechtstreeks over het totale aantal Nederlanders met onder andere een gokprobleem. Volgens de sprekers kunnen veranderingen in herkenning, registratie, of toegankelijkheid van zorg eveneens invloed hebben op de cijfers.

Online gokken sterkste stijger

Naast de algemene stijging van gokproblematiek werd ook gekeken naar de verschillende vormen van gokken. Daarbij viel volgens Regtop vooral de ontwikkeling van online gokken op.

In de gepresenteerde cijfers liet de categorie online gokken de sterkste groei zien. Volgens de toelichting stijgt het aantal cliënten dat voornamelijk online gokt sinds 2021 sneller dan in de jaren daarvoor. Eind 2021 werd online gokken in Nederland gelegaliseerd.

Tegelijkertijd wezen de sprekers erop dat bij een deel van de cliënten niet is vastgelegd waar zij voornamelijk gokken. Die groep wordt eveneens zichtbaar in de registraties. Volgens Regtop onderstreept dit het belang van een nauwkeurige registratie, zodat er beter inzicht ontstaat in waar de problematiek zich concentreert.

Psycholoog herkent problematiek

Tijdens een poll gaf iedereen die op dat moment had gereageerd aan de stijging van gokproblematiek te herkennen of te verwachten. Ook Nicole Weelen, klinisch psycholoog en onderzoeker in de verslavingszorg, zei dat de toename aansluit bij wat zij in de behandelpraktijk ziet.

Volgens Weelen is een goede registratie daarbij belangrijk, onder meer om inzicht te krijgen in de rol van online gokken en om ontwikkelingen in behandeling, beleid en voorlichting beter te kunnen volgen.

Tijdens het webinar kwam ook de vraag aan bod of de openstelling van de online kansspelmarkt heeft bijgedragen aan de stijgende cijfers. De sprekers trokken daarover geen conclusies, maar merkten op dat zowel in de verslavingszorg als in cijfers over gokgedrag een stijging zichtbaar is.

Volgens onderzoeker Masha Spits moeten LADIS-cijfers daarom altijd worden bekeken naast andere databronnen over gebruik en gedrag. Spits vertelde dat recent een samenwerkingsverband voor vroegsignalering van schade door gokken is opgericht in samenwerking met het Trimbos-instituut. Daarnaast wees zij op het belang van preventie bij onder meer jongeren en jongvolwassenen. Volgens haar valt er op het gebied van gokpreventie nog veel te ontwikkelen. Zo zouden onder meer ouders en scholen meer betrokken moeten worden bij de samenwerking om zo gokgerelateerde schade te kunnen beperken.

Gokverslaving geen nieuw terrein

Aan het einde van het webinar kwam de vraag aan bod of de verslavingszorg voldoende is voorbereid op een verdere toename van onder meer gokgerelateerde hulpvragen.

Weelen gaf aan dat behandeling van gokverslaving geen nieuw terrein is voor de sector. Zij noemde cognitieve gedragstherapie (CGT) als een behandelvorm die al jarenlang wordt toegepast bij gokverslaving.

Tegelijkertijd stelde zij dat het stijgende aantal cliënten aanleiding geeft om na te denken over deskundigheid, specialisatie, en capaciteit binnen de verslavingszorg. Ook in gesprekken met financiers komt dat onderwerp volgens haar regelmatig aan bod.

Volgens Weelen krijgen instellingen vragen van zorgverzekeraars over de groeiende groep cliënten met gokproblematiek en de mate waarin de verslavingszorg daarop is voorbereid.

De sprekers concludeerden niet dat de stijgende cijfers rechtstreeks het gevolg zijn van specifieke beleidsmaatregelen of veranderingen in gokgedrag. Wel werd benadrukt dat de ontwikkeling volgens zowel de registraties als de ervaringen uit de praktijk aandacht vraagt van behandelaars, onderzoekers, preventiewerkers, en beleidsmakers.