Twee Britse onderzoekers hebben onderzoek gedaan naar de gokreclames van Nederlandse kansspelaanbieders bij Meta. Het tweetal onderzocht in totaal 277 advertenties op Facebook en Instagram van zowel online als offline kansspelaanbieders met een vergunning van de Kansspelautoriteit. Het tweetal kwam tot de conclusie dat er veel overtredingen voorkomen kunnen worden als Meta enkele wijzigingen in haar beleid doorvoert.
De onderzoekers voerden het onderzoek uit naar aanleiding van de publicatie in De Groene Amsterdammer in juli 2024 over het illegaal richten van gokreclame op jongvolwassenen. Het onderzoek van De Groene Amsterdammer richtte zich echter alleen op online casino's en daarom keken de Britse onderzoekers ook naar de advertenties van landgebonden gokbedrijven in Nederland.
Advertentiebibliotheek
Voor het onderzoek raadpleegden de onderzoekers de kansspelwijzer van de Kansspelautoriteit. Hier vonden zij 30 online casino's en 525 offline kansspelaanbieders die een vergunning hebben om kansspelen aan te bieden in Nederland en daar ook reclame voor mogen maken.
De onderzoekers bekeken tussen maart 2024 en maart 2025 de advertentiebibliotheek van Meta van enkele door hen geselecteerde aanbieders. Ze besloten alleen de 10 meest recente advertenties per advertentieaccount te bekijken. Via de advertentiebibliotheek bekeek het tweetal wie werden bereikt met de gokreclames.
Meta is op basis van de Digital Services Act verplicht om inzage te geven in alle betaalde advertenties die op het platform worden geplaatst. Daarbij moet gedeeld worden wie de advertentie plaatst, welke targeting-instellingen zijn gebruikt, en welke doelgroepen zijn bereikt. Deze doelgroepen worden gecategoriseerd op basis van geslacht en leeftijdscategorie.
Leeftijdscategorieën
Voor online gokbedrijven geldt sinds de invoering van het Besluit Ongerichte reclame kansspelen op afstand dat zij ervoor moeten zorgen dat hun gokreclames zo min mogelijk jongvolwassenen bereiken. Hierbij geldt de verplichting dat ten minste 95% van de bereikte personen 24 jaar of ouder moet zijn.
Voor offline kansspelaanbieders geldt dat zij zich niet mogen richten op jongvolwassenen, maar een dergelijke rapportageplicht zoals de online kansspelaanbieders hebben de landgebonden gokbedrijven niet.
De onderzoekers leggen uit dat de advertentiebibliotheek het onderzoek wel bemoeilijkte door de gekozen leeftijdscategorieën. De laagste volwassen leeftijdscategorie bij Meta is 18-24 jaar. Hieronder vallen dus ook 24-jarigen, die volgens de Nederlandse kansspelwetgeving wel getarget mogen worden.
“We hebben uitgelegd dat de door Meta verstrekte bereikgegevens niet kunnen worden gebruikt om de naleving nauwkeurig te meten, omdat de op leeftijd gebaseerde bereikgegevens werden verstrekt aan de hand van leeftijdsgroepen die niet in overeenstemming waren met de wettelijke vereisten. Zoals blijkt uit tabel 2, wordt er inderdaad – als gevolg van Meta’s platformontwerpkeuzes die waarschijnlijk niet in overeenstemming zijn met de DSA – een verkeerde indruk gewekt dat een groot percentage van de advertenties op onwettige wijze mensen tussen de 18 en 23 jaar heeft bereikt, zelfs wanneer de leeftijdsdoelgroep wettelijk correct was ingesteld: zo was slechts 7,3 % van de advertenties van houders van een vergunning voor onlinekansspelen daadwerkelijk onrechtmatig gericht op personen jonger dan 24 jaar, maar lijkt het erop dat 40,5 % van dergelijke advertenties mogelijk onrechtmatig 18- tot 23-jarigen heeft bereikt, zelfs wanneer de meeste daarvan dit vermoedelijk in werkelijkheid niet hebben gedaan (en in plaats daarvan alleen 24-jarigen hebben bereikt, die weliswaar binnen de leeftijdsgroep van 18 tot 24 jaar vallen, maar wel toegestane doelgroepen zijn).”
Leon Xiao en Callum Deery
Onduidelijkheid over compliance
Door de gebruikte leeftijdscategorieën is niet volledig duidelijk in hoeverre de advertenties voldoen aan de wet- en regelgeving. Een deel van de gokreclames werd, om verwarring te voorkomen, ingesteld voor een publiek van '25 jaar of ouder' waardoor de 18-24 jaar-categorie op 0 bleef staan.
Echter, bij alle advertenties waarbij 24-jarigen zijn meegenomen in de targeting is dat anders. Er werden 31 advertenties gevonden waarbij een lagere minimumleeftijd dan 24 jaar was ingesteld. Bij de landgebonden aanbieders waren 14 van de 47 onderzochte gokreclames gericht op een publiek van '18 jaar of ouder'. Dit is tegen de regels, maar het is niet precies duidelijk hoe groot het bereik precies was onder 18 tot en met 23 jarigen.
Op basis van de gekozen targeting-instellingen werd bekeken hoe compliant de onderzochte gokbedrijven waren. Hieruit kwam naar voren dat de compliance het hoogst was onder online gokbedrijven (92,7%) en het laagst onder landgebonden aanbieders (70,2%). Dit is gebaseerd op het aantal advertenties dat een lagere minimumleeftijd hadden ingesteld dan 24 jaar.
Advantage+
Het ging hierbij onder andere om VBET (online) en Holland Casino (landgebonden), waarna de onderzoekers contact opnamen met de bedrijven om te vragen hoe dit had kunnen gebeuren. De gokbedrijven legden uit dat een partner per ongeluk de ‘advantage+'-instelling open had laten staan van Meta. Hierbij gaat het algoritme op zoek naar personen die mogelijk geïnteresseerd zijn in de advertentie en werkt daarbij ook buiten de ingestelde leeftijdsgrenzen. Dit heeft ermee te maken dat online gokken internationaal gezien een standaard 18+-classificatie heeft.
Volgens de onderzoekers zou er veel verbeterd kunnen worden als Meta haar instellingen aanpast per jurisdictie zodat dit soort fouten niet kunnen ontstaan:
“Uit deze dialoog bleek dat Meta, vanuit het perspectief van het platform, de naleving van de regels zou kunnen vergemakkelijken door landspecifieke regels automatisch toe te passen, in plaats van adverteerders te verplichten deze instelling voor elke afzonderlijke advertentie handmatig aan te passen.”
Leon Xiao en Callum Deery
Verder stellen de onderzoekers voor dat beleid moet worden aangepast bij Meta zodat alleen vooraf goedgekeurde bedrijven gokreclames kunnen plaatsen. Daarbij moeten vervolgens alle reclames van deze partijen standaard uitgeschakeld zijn voor personen jonger dan 24 jaar. Op die manier kan worden voorkomen dat de wetgeving wordt overtreden door fouten.
