Trimbos: ‘Onderwijs belangrijk in signaleren probleemgokken jongeren’

Relatief veel jongvolwassenen gokken, terwijl juist zij extra risico lopen op negatieve gevolgen zoals gokverslaving of andere gokgerelateerde schade. In een blog op de website van het Trimbos-instituut beschrijft Daphne Visser, wetenschappelijk onderzoeker jeugd, hoe het onderwijs een belangrijke rol kan spelen in het signaleren, bespreekbaar maken, en begeleiden van gokproblemen. Ze gaat in op een nieuwe deskundigheidstraining voor onderwijsprofessionals en benadrukt het belang van een integrale aanpak.

Jongvolwassenen van 18 tot en met 23 jaar bezitten momenteel 22% van alle gokaccounts, terwijl zij slechts 9,4% van de Nederlandse bevolking uitmaken. Dat blijkt uit de meest recente Monitoringsrapportage online kansspelen. Volgens Daphne Visser is dat zorgwekkend, omdat deze groep extra gevoelig is voor negatieve gevolgen van gokken. Deze schade kan zich uiten op financieel vlak, zoals verlies van (veel) geld, maar ook sociaal, emotioneel, of mentaal, bijvoorbeeld in de vorm van relatieproblemen, stress, het verliezen van een baan, of schooluitval.

Ondanks dat gokken verboden is voor minderjarigen, gebeurt dit ook onder jongeren van 12 tot en met 16 jaar, zowel online als fysiek, zo geeft de wetenschappelijk onderzoeker jeugd in haar blog aan. In 2023 had bijna 1 op de 15 scholieren in het voortgezet onderwijs online gegokt voor geld. De kans dat jongeren online gaan gokken neemt toe met de leeftijd: 16-jarigen gokken twee keer zo vaak als 12-jarigen. Van de 16- en 17-jarigen die gokken, doet 40% dat weleens op een fysieke locatie, zo bleek uit onderzoek van Ipsos in opdracht van WODC.

Een belangrijke stap in het terugdringen van problematisch gokgedrag is volgens Visser het versterken van de positie van onderwijsprofessionals. Doordat zij jongeren vrijwel dagelijks zien, kunnen zij signalen van gokproblemen volgens haar als een van de eersten opmerken. Visser benadrukt dat ook de vertrouwensrelatie tussen leerling en docent hierbij een rol speelt, waardoor vermoedens eerder bespreekbaar kunnen worden gemaakt. Onderwijspersoneel en zorgcoördinatoren kunnen daardoor volgens haar een belangrijke rol vervullen in zowel het signaleren als het begeleiden van jongeren met gokproblemen.

Visser is daarnaast van mening dat effectieve preventie meer vereist dan alleen het signaleren en begeleiden van gokproblemen:

“Effectieve preventie van problematisch gokken binnen het onderwijs gaat verder dan alleen signaleren en begeleiden. Er is een integrale aanpak nodig waarbij er ook gewerkt wordt aan beleid op scholen, het betrekken van de omgeving van de jongeren, en educatie.”

Daphne Visser, wetenschappelijk onderzoeker jeugd Trimbos Instituut

Helder op School

Om onderwijsprofessionals hierbij te ondersteunen, is binnen het preventieprogramma Helder op School de deskundigheidsbevordering ‘Signaleren en Begeleiden Gokken’ ontwikkeld. Visser licht toe dat deze bestaat uit een e-learning en een fysieke bijeenkomst. In de e-learning doen onderwijsprofessionals kennis op over gokken, de risico’s en hoe ze signalen van problematisch gedrag kunnen herkennen.

Tijdens de fysieke bijeenkomst, die wordt verzorgd door een preventiewerker van een instelling voor verslavingszorg, leren zij volgens Visser hoe zij gokproblemen bespreekbaar kunnen maken met leerlingen. Ook wordt er gekeken naar de zorgstructuur binnen de school en hoe die kan bijdragen aan passende begeleiding.

Eerder werd binnen hetzelfde programma al gewerkt aan een lespakket over gokken voor MBO-scholen. Dit onderdeel van Helder op School richtte zich specifiek op MBO-instellingen, waar relatief veel jongeren van 18 jaar en ouder zitten en waar risicofactoren voor probleemgedrag vaker voorkomen.

De ontwikkeling lag in handen van Daphne Visser en haar collega Anouk Tuijnman. Het Trimbos-instituut riep onderwijsprofessionals op om mee te denken over de inhoud van het pakket, en stelde een adviescommissie aan om de voortgang en inhoud te evalueren.