Bijna twee derde van de Nederlanders van 16 jaar of ouder heeft in de afgelopen twaalf maanden deelgenomen aan kansspelen. Bij meer dan de helft ging het om deelname aan loterijen en 10% van de Nederlanders gokte online. Dit blijkt uit het rapport ‘Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2024' van Ipsos I&O Research.
Minister Franc Weerwind deelde dinsdag enkele onderzoeken over de kansspelmarkt met de Tweede Kamer. Naast de reeds gepubliceerde Online Kansspel Barometer 2024 en het onderzoek naar promotionele kansspelen werd ook het onderzoek ‘Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2024' gedeeld. Onderzoeksbureau Ipsos onderzocht in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum (WODC) de totale kansspelmarkt in Nederland. Het onderzoek werd middels een online enquête uitgevoerd in februari en maart 2024.
De doelstellingen van het onderzoek waren het aantal deelnemers aan kansspelen en de ontwikkeling van het speelgedrag in kaart brengen. Hiervoor werden de resultaten, voor zover mogelijk, vergeleken met de cijfers uit ‘Nieuwe meting modernisering kansspelbeleid‘ () van Breuer & Intraval, een onderzoek uit 2021.
Voor het onderzoek, waaraan 7.180 Nederlanders van 16 jaar of ouder meewerkten, is een viertal onderzoeksvragen opgesteld:
- Zijn er verschillen naar demografische kenmerken en spelsoort?
- Wat is op dit moment het percentage en het aantal deelnemers aan kansspelen in Nederland?
- In welke mate is er sprake van risicovol gokgedrag?
- Welke verschuivingen zijn er sinds de meting uit 2021 opgetreden in de omvang van het aantal spelers en spelers met een laag, matig en hoog risicotype?
Loterijen en krasloten meeste populaire vormen van kansspelen in Nederland
Uit het onderzoek blijkt dat 65% van de Nederlanders in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek heeft deelgenomen aan kansspelen. Een meerderheid daarvan speelde mee met loterijen (55%), het meest gekozen kansspel. Na loterijen zijn krasloten (21%) het meest populair onder de Nederlandse bevolking. Als de loterijdeelnemers niet worden meegerekend in het onderzoek, dan komt het percentage deelnemers aan kansspelen uit op 34%.
De top vijf meest gespeelde kansspelen bestaan allemaal uit landgebonden kansspelen. Naast loterijen en krasloten worden fysieke bingo (7%), speelautomaten op een fysieke locatie (6%), en casinospelen op een fysieke locatie (5%) het vaakst genoemd. Op de zesde plaats in deze lijst volgt het eerste online kansspel, online wedden op sport (4% van de Nederlandse bevolking).
Meer dan de helft van de ‘laatste-jaar-spelers', zoals Ipsos de gokkers noemt in het rapport, speelde slechts één type kansspel. De daarna grootste groep speelde twee of drie soorten kansspelen:
| Aantal kansspelen in laatste 12 maanden | Percentage |
|---|---|
| Geen enkel kansspel | 35% |
| 1 kansspel | 38% |
| 2 of 3 | 21% |
| 4 of 5 | 4% |
| 6 of meer | 2% |
Deelnemers aan kansspelen per leeftijdscategorie
Binnen de jongere leeftijdsgroepen heeft een groter deel deelgenomen aan online kansspelen terwijl het tegenovergestelde beeld zichtbaar is bij loterijen en fysieke kansspelen. Binnen de groep 65+'ers heeft 64% deelgenomen aan loterijen en/of fysieke kansspelen, terwijl slechts 4% van deze groep online gokte. Ook binnen de groep minderjarigen van 16 en 17 jaar wordt meegedaan aan loterijen en fysieke kansspelen (45%) en online kansspelen (12%).
Onderzoek van het Keurmerk Verantwoorde Affiliates liet eind vorige maand al zien dat jongeren eenvoudig online kunnen gokken bij illegale online casino's. In het rapport wordt niet duidelijk op welke wijze de minderjarigen deelnemen aan fysieke kansspelen en loterijen.
Ook is er gekeken in hoeverre de gokkers geld hadden verloren of gewonnen met (online) gokken. Slechts een klein deel van de spelers gaf aan quitte te hebben gespeeld, bij vrijwel elk type kansspel is de groep verliezende spelers groter dan de groep spelers die geld heeft gewonnen met het kansspel. Bij fysieke casinospelen en gokkasten is het aandeel verliezende spelers het grootst, zo valt op te maken uit het rapport.
10% van de Nederlanders gokte online
Een op de tien Nederlanders heeft zich in het afgelopen jaar bezig gehouden met online gokken. Dit is een lager percentage dan in het onderzoek uit 2021 (12%), maar de resultaten kunnen volgens de onderzoekers niet met elkaar vergeleken worden. In 2021 hadden Nederlanders nog volop te maken met de beperkingen van het coronabeleid. Hierdoor zouden meer mensen bijvoorbeeld hebben meegespeeld met online bingo's, omdat fysieke kansspelen in deze tijd niet altijd georganiseerd konden worden.
Een derde van de online gokkers heeft geen eigen account om online te gokken.
In het onderzoek van Breuer en Intraval was te lezen dat bijna 8% van de Nederlanders illegaal online had gegokt in de twaalf maanden voorafgaand aan dat onderzoek. Tijdens dit onderzoek, gehouden in april 2021, waren online kansspelen nog niet gelegaliseerd in Nederland.
Van de online gokkers die de afgelopen twaalf maanden gegokt hebben, deed 9% dit minstens een aantal keren per week. De meerderheid (62%) gokte een of een paar keer online in het afgelopen jaar. Opvallend detail in het onderzoek is dat 67% van deze online gokkers aangaf een of meerdere accounts te hebben om online te kunnen gokken. Een derde van de gokkers zou dus niet (meer) in het bezit zijn van een account bij een online casino. 19% zou online gokken via het account van iemand anders, zo blijkt uit de resultaten.
Een kwart van de online gokkers weet niet of zij legaal of illegaal gokken
Met het oog op de kanalisatiedoelstellingen van de Wet Kansspelen op afstand werd aan de online gokkers gevraagd of zij legaal of illegaal gokten. Hiervan gaf driekwart aan enkel online te gokken bij legale online casino's. Bijna een kwart van de ondervraagden (22%) wist niet of zij gegokt hadden bij een legale of illegale online goksites.
Vooral de oudere online gokkers weten niet of de door hun gekozen goksites een vergunning van de Kansspelautoriteit heeft. Onder 65+'ers weet meer dan de helft (52%) niet of zij legaal of illegaal gokken. Onder de jongvolwassenen is de kennis over vergunningen het hoogst, want binnen deze groep gaf slechts 15% aan niet te weten of zij legaal of illegaal online gokken.
Ook wanneer er gekeken wordt naar opleidingsniveau, dan zijn er grote verschillen te zien. Waar slechts 17% van de hoogopgeleide online gokkers niet weet of zij legaal gokken, is deze groep binnen de laagopgeleiden (36%) aanzienlijk groter. De middelbaar opgeleide online gokkers komen met 22% overeen met het landelijk gemiddelde.
Wedden op sport het meest gekozen online kansspel
De meeste spelers gokken om relatief kleine bedragen op internet. In de laatste dertig dagen voor het onderzoek verloor 38% minder dan € 20 met online gokken. Bij 29% was er sprake van een verlies tussen de € 20 en € 49. Bijna een op de vijf spelers (19%) verloor € 100 of meer met online gokken.
De online gokkers kozen het vaakst voor online sportweddenschappen, 4% van de Nederlanders van 16 jaar en ouder had in de afgelopen twaalf maanden gegokt bij een online bookmaker. Eenzelfde groep had wel eens online sportweddenschappen geplaatst, maar deed dit langer dan een jaar geleden:
| Type online kansspel | Afgelopen 12 maanden | Langer dan 12 maanden geleden | Nog nooit |
|---|---|---|---|
| Wedden op sport | 4% | 4% | 92% |
| Speelautomaat | 3% | 4% | 93% |
| Casinospelen | 2% | 3% | 94% |
| Krasloten | 2% | 4% | 94% |
| Bingo | 2% | 2% | 96% |
| Poker | 2% | 5% | 94% |
| Wedden op paardenraces | 1% | 1% | 99% |
| Andere online kansspelen | 3% | 2% | 95% |
Een opvallende categorie is ‘online krasloten'. In Nederland zijn online krasloten namelijk verboden. Een vergelijkbaar kansspel bestaat wel binnen de legale gokmarkt, de zogenaamde click & reveal-games. De groep spelers die online krasloten hebben gespeeld zou net zo groot zijn als de groep spelers die online casinospelen zoals blackjack, roulette, en gameshows speelden. Fysieke krasloten die zijn gekocht via de website van krasloten van Nederlandse Loterij worden niet meegerekend in de categorie ‘online krasloten'.
Nieuwe online gokkers: groot verschil met Online Kansspel Barometer
De spelers die in de laatste twaalf maanden online hadden gegokt kregen de vervolgvraag of zij voor 1 oktober 2021 ook al eens hadden deelgenomen aan online kansspelen. Hierop gaf 70% aan dat dit niet het geval was, waardoor de onderzoekers concludeerden dat 70% van de online gokkers is begonnen met gokken na de legalisering van online kansspelen.
Een week geleden werd de Online Kansspel Barometer 2024 gedeeld. Dit onderzoek werd eveneens uitgevoerd door Ipsos I&O. Hierin werden vergelijkbare vragen gesteld, waaronder de vraag of de ondervraagde na 1 oktober 2021 online had gegokt. Van de spelers die hier ja op antwoordden, gaf 57% aan dat zij ook al online hadden gegokt voor die datum. In de Online Kansspel Barometer wordt dan ook beschreven dat 42% van de online gokkers is begonnen na 1 oktober 2021.
De verschillende onderzoeken zijn weliswaar beide uitgevoerd door Ipsos I&O, maar afzonderlijk van elkaar uitgevoerd. In het nieuwe onderzoek wordt uitgelegd dat I&O Research, waar WODC het onderzoek aan had uitbesteed, op 8 januari 2024 werd overgenomen door Ipsos. Na de overname zou duidelijk zijn geworden dat Ipsos een vergelijkbaar onderzoek uitvoerde in opdracht van de brancheverenigingen Nederlandse Online Gambling Associatie (NOGA) en Vergunde Nederlandse Online Kansspelaanbieders (VNLOK). Er wordt benadrukt dat beide onderzoeken onafhankelijk zijn uitgevoerd.
Er wordt niet ingegaan op de verschillende conclusies met betrekking tot nieuwe online gokkers, ook niet door minister Weerwind in zijn brief aan de Tweede Kamer. CasinoNieuws.nl heeft Ipsos daarom gevraagd om een reactie op de verschillende onderzoeksuitkomsten. Tot op heden is er nog niet gereageerd door het onderzoeksbureau.
Risicospelers
In dit onderzoek wordt de Problem Gambling Severity Index (PGSI) gebruikt om te kijken naar het risicoprofiel van de Nederlanders. Van alle Nederlanders is 3% een gematigd risicogokker en een kleinere groep (2%) valt in de categorie ‘hoog risico'. Voor 87% van de deelnemers aan kansspelen geldt dat er sprake is van niet-problematisch speelgedrag.
Het percentage hoog-risico-gokkers is hoger (6%) onder de groep jongvolwassen spelers, in dit onderzoek van 18 tot 24 jaar oud. Ook als er gekeken wordt naar opleidingsniveau en afkomst zien de onderzoekers verschillen ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Zo is het aandeel hoog-risico-gokkers hoger onder laagopgeleiden (3%) dan onder hoogopgeleiden (1%). Ook bij spelers met een niet-westerse migratieachtergrond (7%) ligt dit aandeel hoger dan bij spelers met een westerse migratieachtergrond (2%), of zonder migratieachtergrond (1%).
Dit patroon is ook zichtbaar als het risicoprofiel van de online gokkers wordt bekeken. Het percentage hoog risico online gokkers is bij spelers met een niet-westerse migratieachtergrond (19%), laagopgeleiden (18%), en jongvolwassenen (18%), aanzienlijk hoger dan het landelijk gemiddelde van 9%.
