Een beperking van online gokken voor jongvolwassenen is een van de aanvullende maatregelen die nader onderzoek nodig heeft, zo blijkt uit de fichesbundel, een bijlage van het rapport Beleidsopties IBO Problematische schulden. Dit rapport is opgesteld om problematische schulden in Nederland terug te dringen.
Ongeveer 730.000 huishoudens, wat gelijk staat aan 8,8% van alle huishoudens in Nederland in 2023, heeft te maken met problematische schulden, zo opent het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) rapport (, 7,3MB) Problematische schulden genaamd ‘Naar een beter werkende schuldenketen’. Dit eindrapport is door Minister Schouten van Armoedebeleid, Participatie en Pensioenen gestuurd naar de Tweede Kamer.
Dat 8,8% van de Nederlandse huishoudens problematische schulden heeft zorgt voor hoge maatschappelijke kosten. Om de schulden en daarmee ook de kosten terug te dringen zijn er naar aanleiding van het IBO-rapport enkele dringende maatregelen aan het basispakket toegevoegd, om zo de schuldenketen beter te laten functioneren. Daarnaast zijn er aanvullende maatregelen benoemd. Deze aanvullende maatregelen dragen bij aan het verminderen van problematische schulden maar vragen nadere afweging van de voors en tegens.
In de fichesbundel (, 1.734KB), een bijlage uit het IBO-rapport, wordt de beperking van mogelijkheden van deelname online kansspelen voor kwetsbare groepen (jongvolwassenen) genoemd als aanvullende maatregel voor het basispakket. Gokverslaving wordt in het rapport gezien als een extreme vorm van overconsumptie. In het rapport wordt er als volgt over online gokken en een gokverslaving gesproken:
De oorzaak zit dieper in onze consumptiemaatschappij. Verslavingen aan bijvoorbeeld drugs of gokken zijn een meer extreme vorm van overconsumptie, waarbij de zelfcontrole sterk verminderd is.
Specifiek aan gokverslaving is dat geld het verslavende middel is. Het “monetaire belang” van geld verdwijnt het budget gaat vooral op aan de verslaving. Dit maakt de sterke ontwikkeling van de online gokmarkt ook bijzonder relevant ten aanzien van de problematiek rond schulden.
IBO Problematische schulden
Onderzoek noodzakelijk wegens recente veranderingen
Via onderzoek moet worden nagegaan of beperking van de mogelijkheden van deelname online kansspelen voor jongvolwassenen mogelijk is door middel van strengere reclamebeperkingen in de online omgeving en/of het verhogen van de minimumleeftijd voor deelname aan kansspelen. Dit onderzoek is noodzakelijk omdat er recent al veel veranderingen zijn doorgevoerd, zo valt te lezen in de fichesbundel. Vanaf 1 juli 2024 is programma- en evenementen-sponsoring niet meer toegestaan, en vanaf 1 juli 2025 geldt ditzelfde verbod voor sportsponsoring en shirtsponsoring.
Het is onbekend hoe vaak (online) gokken leidt tot schulden of omgekeerd, omdat er geen cijfers over zijn, zo valt te lezen in de bijlage van IBO. Schuldhulpverleners wijzen vaak op de risico's van de groeiende online gokmarkt, die deels legaal is geworden en deels meer mensen trekt. Om effectieve maatregelen tegen gokschulden te vinden, is verder onderzoek nodig. Dit onderzoek moet wachten op de evaluatie van de wet Kansspelen op afstand in oktober 2024.
Er wordt in het IBO-rapport voorgesteld om te onderzoeken hoe reclame voor online gokken verder beperkt kan worden. Een recente motie in de Tweede Kamer ondersteunt dit idee. Hoewel een verbod op ongerichte reclame nog niet volledig is ingevoerd, zijn de eerste resultaten over het besluit Orka positief: geen gokreclame meer op tv of buiten en 70% minder bezoeken aan gokwebsites door nieuwe spelers, zo geeft het IBO-rapport aan.
Gokreclames voor kanalisatie
De legale aanbieders moeten wel enige reclame kunnen maken om de kanalisatie in stand te houden. Deze reclame mag echter niet gericht zijn op kwetsbare groepen. Nieuwe beperkingen voor gokreclames moeten zich verhouden tot de doelstelling van kanalisatie en ‘voldoen aan de vereisten van proportionaliteit en subsidiariteit'.
Daarnaast moet er onderzocht worden of het verhogen van de minimumleeftijd voor gokken een preventief effect heeft. Nu is de leeftijdsgrens gelijk aan die voor alcohol en tabak, maar 22% van de gokaccounts behoort toe aan jongvolwassenen. Het verhogen van de leeftijd kan ervoor zorgen dat deze groep illegaal gaat gokken, wat interventies moeilijker maakt. De gevolgen van deze verandering moeten onderzocht worden.
Ook moet er gekeken worden naar de risico's van beperkingen. Strengere beperkingen op legale goksites kunnen mensen naar illegale sites drijven, waar geen regels zijn om gokkers te beschermen. Illegale aanbieders bieden geen garanties voor eerlijke spelkansen of uitbetalingen, en ingrijpen bij risicovol gokgedrag is niet mogelijk, aldus de fichesbundel.
Gevolgen van maatregelen tegen online gokken
Worden deze maatregelen doorgevoerd dan kan dit enkele gevolgen gaan hebben voor de begroting. Strengere regels zorgen ervoor dat mensen minder geld uitgeven bij legale goksites, wat het totale gokinkomen (in 2023 € 1,39 miljard) en de belastingen vermindert.
De Kansspelautoriteit vraagt daarnaast een vergoeding voor toezicht en handhaving, en gokbedrijven betalen ook voor een verslavingspreventiefonds. Als de legale online gokmarkt ophoudt te bestaan, vervallen deze heffingen, maar er is dan ook minder geld nodig voor verslavingspreventie, zo valt te lezen.
Ook zijn er financiële consequenties aan de maatregelen verbonden, voor zowel de gokbedrijven als de gokkers. Wanneer er hogere belastingheffingen komen voor de legale online casino's dan zal naar alle waarschijnlijkheid doorberekend worden naar de gokker. Zo kan de Return-to-Player (RTP) lager gezet worden en kunnen jackpots naar beneden bijgesteld worden.
In de fichesbundel staat beschreven dat de maatregel om opties te onderzoeken in het verlengde van de wetsevaluatie kan plaatsvinden. Een eventueel traject tot wetswijziging volgt pas na de evaluatie van de wet Kansspelen op afstand. De te onderzoeken maatregelen liggen in het verlengde van voornemens van de minister voor Rechtsbescherming, van adviezen van de Nationaal Rapporteur Verslavingen en aangenomen moties van de Tweede Kamer. zo besluit de bijlage.
Heb je het gokken niet meer onder controle? Dan kan je jezelf inschrijven in Cruks (Centraal Register Uitsluiting Kansspelen) via CruksRegister.nl. Eenmaal aangemeld voor die gokstop, kan je niet meer bij landgebonden en online casino’s spelen. Cruks is een middel, niet de ultieme oplossing. Lees onze pagina over bewust spelen en zoek hulp als je er niet alleen uitkomt.
