In de besluitvormingsfase rond het verbod op ongerichte gokreclame (besluit Orka) heeft het ministerie van Justitie en Veiligheid besloten hybride gokbedrijven niet te verplichten tot een volledige merkenscheiding. Hoewel adviesorganen aandrongen op strengere kaders om indirecte promotie van online kansspelen te voorkomen, gaven de vrees voor miljoenenclaims en aanzienlijke vertragingen in het wetgevingsproces de doorslag voor een minder vergaande koers.
Met de invoering van het Besluit Orka beoogde de overheid kwetsbare groepen, in het bijzonder jongvolwassenen, te beschermen. Uit openbaargemaakte documenten, waaronder e-mailcorrespondentie, blijkt echter dat er grote frictie ontstond over de merkvoering van hybride aanbieders: legale gokbedrijven die zowel landgebonden als online kansspelen aanbieden onder dezelfde merknaam, zoals TOTO en Holland Casino.
De openbaar gemaakte documenten maken deel uit van in totaal 1.900 stukken die zijn vrijgegeven naar aanleiding van Kamervragen uit 2023 en hebben betrekking op de periode voorafgaand aan de invoering van de Wet Koa en het Besluit Orka.
De documenten gepubliceerd op Rijksoverheid zijn inmiddels ingetrokken. CasinoNieuws.nl heeft de in dit artikel aangehaalde documenten daartoe gepubliceerd op DocumentCloud.org. DocumentCloud is een online platform waar journalisten documenten kunnen uploaden, doorzoekbaar maken (met OCR), annoteren, en openbaar delen.
De Afdeling advisering van de Raad van State concludeerde dat de grenzen voor wat nog wel mocht “onvoldoende scherp” (document 0416) waren en adviseerde een harde scheiding in de merknaam te eisen.
Openbaar gemaakte interne nota’s wijzen nu uit dat het ministerie dit verwierp. Een dergelijke eis werd aangemerkt als een te grote wijziging ten opzichte van de oorspronkelijke consultatieversie (document 0414). Dit zou leiden tot een verplichte herhaling van het wetgevingsproces en daarmee gepaard gaande aanzienlijk tijdsverlies (document 1505).
Aansprakelijkheidsrisico's
Daarnaast waarschuwde de Landsadvocaat (documenten 0900, 0905, en 0906) voor substantiële aansprakelijkheidsrisico's. Hybride aanbieders stelden dat de kosten voor het wijzigen van merknamen of het volledig staken van reclame-uitingen in de miljoenen euro's zou lopen.
Tevens rezen er vragen over de verenigbaarheid met het egalitébeginsel, waarbij getoetst moest worden of hybride partijen niet onevenredig werden benadeeld ten opzichte van louter landgebonden aanbieders.
De complexiteit werd vergroot doordat hybride aanbieders geen homogene groep vormen. Voor Nederlandse Loterij met haar merk TOTO ligt de focus op duizenden fysieke verkooppunten, terwijl voor Holland Casino de fysieke vestigingen centraal staan. Dit onderscheid had directe impact op de toepasbaarheid van reclame-eisen.
In plaats van een merkwijziging stelde het ministerie een norm vast waarbij reclame voor landgebonden aanbod “voldoende onderscheidend” moet zijn in beeld, woord, en context (documenten 0414 en 1505). Hierbij werd overwogen technische eisen te stellen, zoals het gebruik van afwijkende lettertypes (document 0949) of het beperken van reclame tot specifieke regio's.
Ksa stuurt e-mail
Het gebruik van afwijkende lettertypes voor de verschillende goktakken voor de hybride aanbieders werd later bevestigd in een e-mail die de Kansspelautoriteit anderhalve maand vóór de inwerkingtreding van het verbod op ongerichte gokreclames aan de hybride aanbieders stuurde, met daarin de passage:
“De Ksa vindt het passend als in ieder geval de kleurstelling (waaronder voor- en achtergrond kleuring) en de gebruikte typografie van de merknaam in de presentatie verschillen in de reclames voor online kansspelen en de reclames voor andere kansspelen. Concreet zou dit betekenen dat bijvoorbeeld de door u gebruikte logo’s voor online kansspelen en voor andere kansspelen duidelijk van elkaar moeten verschillen.”
Kansspelautoriteit
Nederlandse Loterij (NLO) deed hiertoe diverse voorstellen voor het merk TOTO (document 0416). Voor het landgebonden aanbod zou de extensie “TOTO Winkel” worden gebruikt. Om verwarring te voorkomen, beloofde NLO visuele kenmerken van de online tak, zoals de bekende gorilla en de kroon, niet meer in te zetten voor TOTO Winkel.
Jacks.nl (voorheen Jacks Casino & Sports) had al een wezenlijk ander logo dan haar landgebonden aanbod. Andere hybride aanbieders kozen voor een onderscheid in details van het logo en lieten de basis gelijk.
Sportsponsoring
Sponsoring bleef echter een heikel punt. Vanwege de beperkte ruimte voor tekst op sportkleding werd de effectiviteit van de toevoeging “Winkel” in twijfel getrokken. Uit de openbaar-gemaakte documenten, blijkt dat NLO voorstelde om vanaf 2025 bij sponsoring altijd de volledige naam “TOTO Winkel” te gebruiken, eventueel aangevuld met een contextuele oproep zoals “Bezoek nu een van onze verkooppunten” of het gebruik van een ‘retailketen-logo' als watermerk. Desondanks bleef het ministerie sceptisch over de consumentenperceptie bij dergelijke uitingen (document 1507).
In de discussie over de overgangstermijnen voor sponsoring werd besloten om het aangaan van nieuwe sponsorcontracten tijdens deze periode (tot juli 2025 voor sport) toe te staan (documenten 0414 en 1505).
Hoewel er interne zorgen waren dat sponsoring hierdoor alsnog gemaximaliseerd zou worden, vreesde het ministerie dat een verbod op nieuwe contracten zou leiden tot een enorme toeloop van contracten net vóór de ingangsdatum. Bovendien wilde men een ongelijk speelveld tussen aanbieders voorkomen en de financiële stabiliteit van de sportsector waarborgen.
Verbod op rolmodellen
De Ksa uitte brede zorgen dat het verbod op rolmodellen bij gebrek aan een harde merkenscheiding grotendeels onuitvoerbaar zou worden, zo blijkt uit de geopenbaarde documenten (document 1526). Men wees specifiek op de “Koning TOTO”-casus: de associatie tussen een bekend gezicht en een gokmerk is voor de consument onvermijdelijk, ongeacht of de uiting formeel de fysieke tak betreft. De toezichthouder vreesde dat de inzet van bekende gezichten (zoals ex-sporters) via de landgebonden tak alsnog een enorme aanzuigende werking op de online kanalen zou hebben.
Vanuit dit kader bestreed de toezichthouder ook bezwaren van Holland Casino. Deze aanbieder voerde aan dat een verbod op rolmodellen voor fysieke vestigingen onwenselijk was voor evenementen met chef-koks of zangers onder het motto “avondje uit”. De Ksa stelde echter dat dit argument “geen hout sneed”, aangezien de vestigingen goklocaties zijn en de beroemdheden dienen als reclame. Uiteindelijk werd slechts een beperkte uitzondering toegestaan voor incidentele mededelingen over lokale optredens, mits het gokelement niet centraal staat.
Deze strikte lijn betekent verder dat de bewijslast volledig bij de aanbieders is komen te liggen. Zij moeten nu middels data aantonen dat ingezette personen geen substantieel bereik hebben onder jongeren.
CasinoNieuws.nl WhatsApp-kanaal
Altijd het laatste nieuws over de Nederlandse kansspelindustrie direct op je telefoon of WhatsApp op je computer? Volg het CasinoNieuws.nl WhatsApp-kanaal en mis niets meer!
