Trimbos wil meer aandacht voor gokpreventie in zorgakkoorden

Het Trimbos-instituut heeft de Tweede Kamer opgeroepen om gokpreventie nadrukkelijker op te nemen in de verdere uitwerking van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Volgens het kennisinstituut moeten middelengebruik, gamen, gokken en mentale gezondheid niet afzonderlijk worden benaderd, maar in samenhang worden aangepakt.

De oproep is gedaan in aanloop naar het commissiedebat over het IZA en AZWA dat op 1 juli plaatsvindt. Trimbos stelt dat de beweging naar meer preventie alleen effectief is wanneer jongeren opgroeien in een gezonde en veilige omgeving.

Volgens Trimbos ontstaat gokgedrag maar ook gamen, en problematisch middelengebruik zelden op zichzelf. Het instituut wijst op een samenhang met mentale gezondheid en onderliggende risicofactoren, zoals stress, prestatiedruk, eenzaamheid, schulden, problemen thuis of op school, en blootstelling aan verleiding via marketing, sociale media en online platforms.

Daarnaast kunnen mentale klachten volgens Trimbos het risico op problematisch gedrag vergroten, terwijl dat gedrag bestaande klachten juist kan versterken. Daarom pleit het instituut ervoor om deze onderwerpen niet als afzonderlijke beleidsdossiers te behandelen, maar integraal te benaderen vanuit de leefomgeving van jongeren.

Preventie moet eerder beginnen

In de brief ^{(, 130 kB)} schrijft Trimbos dat preventie zich nu vaak richt op jongeren bij wie problemen al zichtbaar zijn. Hoewel vroegsignalering en hulpverlening belangrijk blijven, vindt het instituut dat effectieve preventie eerder moet beginnen, bijvoorbeeld binnen het gezin, op school, in de wijk en online. Daarbij noemt Trimbos onder meer duidelijke grenzen rond alcohol, drugs, nicotine, gokken en digitale verleiding.

Volgens het instituut liggen veel risicofactoren bovendien buiten het zorgdomein. Daarom noemt Trimbos naast Volksgezondheid ook beleidsterreinen als onderwijs, armoede, schulden, wonen, veiligheid, sport, cultuur, kansspelbeleid, online platforms, en commerciële beïnvloeding. Het instituut stelt dat meerdere ministeries verantwoordelijkheid dragen voor de omstandigheden waarin jongeren opgroeien.

Bij de verdere uitwerking van het AZWA vraagt Trimbos aandacht voor bestaande effectieve preventieprogramma's. Daarbij noemt het instituut onder meer mentaal welbevinden op school, ouderbetrokkenheid, weerbaarheid, sociale verbondenheid, middelenpreventie, gokpreventie, digitale balans, gezonde vrijetijdsbesteding, en bescherming tegen schadelijke beschikbaarheid, normalisering en marketing. Volgens Trimbos versterken deze onderdelen elkaar wanneer zij in samenhang worden ingezet.

Daarnaast wijst het instituut op het belang van landelijke kennisontwikkeling en ondersteuning. Daarbij wordt onder meer gewezen op veranderende maatschappelijke ontwikkelingen, waaronder online verleiding, kansspelreclame, nieuwe middelen en veranderend mediagebruik.

Verzoeken aan Tweede Kamer

In de slotpassage doet Trimbos nog enkele concrete verzoeken aan de Tweede Kamer. Het instituut vraagt onder meer om integrale preventie voor jongeren expliciet te verankeren in de verdere uitwerking van het IZA en AZWA, met aandacht voor middelengebruik, gamen, gokken, en mentale gezondheid.

Ook pleit Trimbos voor een kabinetsbrede aanpak van risicofactoren, het opnemen van bewezen effectieve programma's, landelijke ondersteuning en een structurele rol voor kennisinstituten bij de verdere uitwerking en uitvoering van het beleid.

Het instituut lanceerde eind 2024 het expertisecentrum Gokken dat zich specifiek op onderzoekers, zorgprofessionals, en beleidsmakers richt. Daarnaast is Trimbos een voorstander van een totaalverbod op gokreclame, waar zij dit zien als middel tegen gokschade.