Het Trimbos-instituut stelt dat een totaalverbod op gokreclame kan bijdragen aan het terugdringen van gokschade. In een maandag verschenen blog schrijft het kennisinstituut dat gokreclame bijdraagt aan normalisering van gokken en dat er slechts beperkt bewijs is dat gokreclame een positieve bijdrage levert aan de kanalisatie.
De blogpost is geschreven door Simone Onrust, afdelingshoofd Gokken en Digitale Media bij Trimbos. Trimbos verwijst in de post onder meer naar de Monitoringsrapportage online kansspelen van de Kansspelautoriteit en naar de evaluatie van de Wet Koa door Dialogic.
Meer blootstelling aan gokreclame
Trimbos haalt in de blog verschillende onderzoeken aan waaruit blijkt dat blootstelling aan gokreclame samenhangt met een positievere houding ten opzichte van gokken, sterkere gokintenties, en meer gokgedrag. Volgens het instituut is er daarnaast sprake van een zogenoemd dose-response effect: naarmate de blootstelling aan gokreclame toeneemt, neemt ook het aantal mensen dat gokt toe.
Daarbij verwijst Trimbos onder meer naar een literatuuronderzoek van McGrane en anderen. In die studie werd gekeken naar de beschikbare literatuur over de mogelijke invloed van reclamebeleid op gokschade. De onderzoekers concludeerden dat beperkingen op gokreclame kunnen bijdragen aan het verminderen van gokschade, al blijft direct bewijs over volledige reclameverboden binnen de goksector beperkt.
Ook haalt Trimbos onderzoek aan waaruit blijkt dat gokreclame vooral problematisch kan zijn voor mensen die al kwetsbaar zijn. Volgens het kennisinstituut kunnen reclames voor deze groep werken als trigger voor ongeplande uitgaven of hervatting van gokgedrag.
Kanalisatie-argument volgens Trimbos onvoldoende bewezen
Een belangrijk deel van de blog gaat over het argument dat reclame nodig zou zijn om spelers bij legale aanbieders te houden. Dat argument wordt door vergunninghouders en brancheorganisaties regelmatig gebruikt in discussies over verdere beperkingen op reclame. Dat argument kwam onder andere naar voren in de speeches vorige week tijdens Gaming in Holland van VNLOK, Holland Casino, Nederlandse Loterij, en FDJ United. De gedachte daarachter is dat spelers moeten weten welke aanbieders legaal zijn, zodat zij niet bij illegale goksites terechtkomen.
Trimbos stelt dat de wetenschappelijke onderbouwing voor dit mechanisme beperkt is. Volgens het instituut richten evaluaties van reclamebeperkingen zich vooral op blootstelling aan marketing en minder op daadwerkelijke verschuivingen tussen legale en illegale markten.
Daarbij verwijst Trimbos onder meer naar onderzoek naar de Belgische markt ( 3,6 MB), Fins onderzoek uit de coronaperiode, en studies naar motieven om bij illegale aanbieders te spelen. Uit die studies komt volgens Trimbos naar voren dat spelers vaak om andere redenen kiezen voor illegaal aanbod, zoals bonussen, productaanbod, minder restricties, crypto, en de mogelijkheid om beperkingen of uitsluiting te omzeilen.
België als voorbeeld
Trimbos noemt België als voorbeeld van een land waar reclamebeperkingen niet duidelijk hebben geleid tot meer illegaal gokken.
In België is echter geen volledig algeheel verbod op iedere vorm van gokreclame ingevoerd. Het Belgische systeem werkt met een vergaand verbod, maar kent nog verschillende uitzonderingen. Zo zijn onder meer reclame op eigen kanalen van vergunninghouders, reclame via zoekresultaten na gokgerelateerde zoekopdrachten, en bepaalde zakelijke communicatie nog toegestaan. Ook van sportsponsoring is nog altijd sprake, veelal via “achterpoortjes” zoals reclame via gelieerde domeinen en gokreclame bij amateur clubs.
Affiliatie valt in België nadrukkelijk niet onder het reclameverbod. De Belgische Kansspelcommissie heeft verduidelijkt dat affiliatewebsites onder voorwaarden vergunde aanbieders mogen promoten.
Dat beeld sluit aan bij de wetenschappelijke publicatie “Ondanks een veelbesproken verbod is er in België nog steeds reclame voor gokken te vinden.” Daarin wordt opgemerkt dat de Belgische regels vaak als een algemeen verbod worden gepresenteerd, maar in de praktijk expliciet toegestane vormen van reclame kennen.
Vergelijking met tabak en alcohol
Trimbos haalt in de blog onderzoek aan naar reclameverboden voor tabak en alcohol. Volgens het instituut is uit onderzoek naar die markten gebleken dat reclamebeperkingen kunnen bijdragen aan minder gebruik en minder instroom van nieuwe gebruikers. Voor tabak en alcohol bestaat meer empirisch bewijs dan voor gokreclame, schrijft Trimbos.
Het onderzoeksinstituut vergelijkt in de blog niet de beschikbaarheid van illegaal aanbod voor online kansspelen met die van tabak en alcohol. Illegale online casino’s en bookmakers zijn via zoekmachines, sociale media, affiliateconstructies, mirrorsites, berichtenapps, en buitenlandse websites relatief eenvoudig bereikbaar en zichtbaar.
Een reclameverbod raakt in eerste instantie de vergunde aanbieders onder het toezicht van de Kansspelautoriteit. De toezichthouder heeft onlangs successen gedeeld in haar aanpak van het illegale aanbod, maar wees er nadrukkelijk wel op dat het verdere bevoegdheden nodig heeft om het illegale aanbod echt aan te kunnen pakken. Dat boetes geen afdoende middel zijn, bleek vorig jaar toen de Ksa aangaf in 97,5% van de gevallen een boete niet te kunnen innen. Volgens de toezichthouder is de kanalisatie op basis van bruto spelresultaat 53% in Nederland.
Politieke discussie over gokreclame
De blog van Trimbos verschijnt op een moment waarop het politieke draagvlak voor strengere regels rond online kansspelen lijkt te zijn gegroeid.
Sinds 1 juli 2023 geldt in Nederland al een verbod op ongerichte reclame voor online kansspelen. Sportsponsoring door online kansspelaanbieders is daar onderdeel van en sinds vorig jaar volledig verboden in Nederland. Toch wordt in Den Haag gesproken over verdere aanscherping. In het coalitieakkoord is een verbod op gokreclames opgenomen. Aanstaande vrijdag wordt een voortgangsbrief verwacht van de verantwoordelijke staatssecretaris Van Bruggen. Er wordt verwacht dat ze in deze brief de contouren van dit verbod zal schetsen.
De vaste kamercommissie van Justitie en Veiligheid heeft op 24 juni 2026 een commissiedebat over kansspelen. De commissie bespreekt dan onder andere de Monitoringsrapportage online kansspelen voorjaar 2026 en het onderzoek ‘Risico’s op gokschade: een rangorde van gokproducten’. Bespreken van de in het coalitieakkoord voorgenomen maatregelen, is dan eveneens aannemelijk.
Trimbos benadrukt in de blog dat een reclameverbod niet op zichzelf staat. Volgens het onderzoeksinstituut hangt het effect van een reclameverbod af van aanvullend beleid, zoals handhaving tegen illegaal aanbod, beperkingen op alternatieve marketingvormen, en bredere maatregelen die de beschikbaarheid en aantrekkelijkheid van gokproducten beïnvloeden.
Lead-foto Trimbos via Trimbos.nl.
