Experts uiten kritiek op statiegeldloterij

Noijen is expert gokschadepreventie bij Verslavingskunde Nederland. Van Holst is universitair hoofddocent gedragsverslavingen bij de afdeling psychiatrie van Amsterdam UMC, en Van Rooij is senior onderzoeker bij het Expertisecentrum Gokken van het Trimbos-instituut. Zij schreven gezamenlijk een opiniestuk in het Algemeen Dagblad.

De drie deskundigen wijzen erop dat consumenten bij het inleveren van statiegeldverpakkingen de keuze krijgen om hun statiegeld terug te krijgen of het bedrag te gebruiken voor een lot van de statiegeldloterij ‘De Groene Jackpot’. Volgens hen wordt daarmee een zekere teruggave ingeruild voor een onzekere kans op een prijs.

De experts stellen dat de statiegeldloterij kan bijdragen aan de verdere normalisering van gokken. Daarbij wijzen zij erop dat statiegeldautomaten onder meer in supermarkten, op stations, en bij sportclubs staan en daardoor ook door kinderen en jongeren worden gebruikt.

Volgens Noijen, Van Holst, en Van Rooij kunnen gokproblemen onder meer leiden tot geldproblemen, stress, en spanningen thuis. Zij benadrukken daarnaast dat ook loterijen volgens hen niet zonder risico zijn. Mensen die proberen te stoppen met gokken kunnen volgens de deskundigen bovendien bij het inleveren van statiegeld opnieuw met een gokaanbod worden geconfronteerd.

De drie deskundigen plaatsen de statiegeldloterij daarnaast in de context van het milieubeleid. Zij verwijzen naar berichtgeving van het AD en een reconstructie van de NOS over de totstandkoming van de maatregel.

Volgens de reconstructie van de NOS stelde de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) eerder dat niet was aangetoond dat een loterij een vergelijkbaar positief effect op de inzameling zou hebben als een verhoging van het statiegeld. De statiegeldloterij werd uiteindelijk onderdeel van het pakket aan maatregelen rond statiegeld en de inzameling van verpakkingen. Daarbij werd het ILT buiten het overleg gehouden door toenmalig staatssecretaris Thierry Aartsen.

Meerjarenagenda bescherming tegen gokschade 2026-203

De deskundigen leggen daarbij een verband met de Meerjarenagenda bescherming tegen gokschade 2026-2030. Daarin staat onder meer dat gokken niet als een reguliere, onschuldige vrijetijdsbesteding moet worden gezien en dat de normalisering van gokken onder jongvolwassenen moet worden tegengegaan.

Noijen, Van Holst, en Van Rooij stellen dat het aanbieden van een loterij bij een alledaagse activiteit als het recyclen van blikjes en flesjes daarmee moeilijk te verenigen is. Als alternatieven noemen zij het gemakkelijker maken van het inleveren van verpakkingen, het zorgen voor voldoende betrouwbare statiegeldautomaten en het teruggeven van het vooraf betaalde statiegeld.

De deskundigen besluiten hun opiniestuk met de oproep om het recyclen aantrekkelijk te maken door zekerheid te bieden, in plaats van via een gokprikkel en de kans op een grote prijs.

Eerder deze week uitte Lubach in zijn gelijknamige talkshow ook al kritiek op “De Groene Jackpot”. Volgens de presentator is het een vorm van gokken en wordt er zo van een recycleprobleem een gokprobleem gemaakt.