In de meest recente uitzending van Zembla was aandacht voor de deals van online casino's met casinostreamers. Via de streamers komen jongvolwassenen alsnog in contact met reclame voor online gokken, iets wat de reclamewetgeving juist moest voorkomen. In het programma werd onderzocht of deze samenwerkingen tegen de regels waren en wat er moet gebeuren om de schadelijke effecten te beperken.
In het onderzoeksprogramma Zembla van BNNVARA werd donderdagavond aandacht besteed aan de Nederlandse casinostreamers die online te vinden zijn. De programmamakers wilden weten hoe het kan dat jongvolwassenen veelvuldig in aanraking komen met reclame voor online gokken terwijl dit niet is toegestaan volgens de wet- en regelgeving met betrekking tot gokreclames.
De programmamaker gaan als eerste langs bij casinostreamer Robin Bos, online bekend als NederGaming. Ze spreken met hem over zijn werkzaamheden, de deals die hij heeft, en ze kijken mee met zijn livestreams. Ze zien hoe hij twee uur lang livestreamt hoe hij gokkasten speelt bij online goksites en zijn kijkers oproept om via zijn website een account aan te maken bij goksites.
Na het bezoek aan Bos worden beelden getoond van een bezoek aan een MBO-school in Rotterdam. In een klas wordt gevraagd wie van de studenten weleens online gokt. Een groot deel van de leerlingen laat weten wel eens te gokken. Ze doen dit in de hoop wat extra geld te winnen, maar ook omdat ze er blij van worden. De gespeelde kansspelen lopen uiteen van live casinospellen tot sportweddenschappen.
Jongvolwassenen zien nauwelijks traditionele gokreclames
Volgens Bas Brons van SolutionS Verslavingszorg past dit bij het beeld dat ziet tijdens de hulpgroepen die hij begeleidt. Daarin ziet hij dat de deelnemers aan deze groepen steeds jonger worden. Enkele deelnemers uit zo'n groep vertellen hoe gokken genormaliseerd is en hoe vaak ze daardoor geconfronteerd worden met gokgerelateerde dingen.
Een van de personen uit de groep vertelt dat hij een terugval kreeg door het kijken naar casinostreamers. En juist daarom zou er volgens onderzoeker Lauranna Teunissen strengere regulering moeten komen voor dit soort content. Ze legt in Zembla uit dat jongeren amper nog traditionele gokreclames zien, maar dat zij juist geconfronteerd worden met andere vormen van gokreclame zoals casinostreamers, memes over gokken, en bekende influencers die een gokje wagen. De huidige regelgeving is echter voornamelijk gericht op het bereiken van jongvolwassenen via advertenties.
Zembla nam de proef op de som en trok naar een middelbare school en vroeg de leerlingen of zij bekend waren met enkele van de Nederlandse casinostreamers. Met name influencer Jordy Storm werd hier veelvuldig herkend. Storm is werkzaam op een basisschool, maar is vooral bekend als streamer van het spel Fortnite. Ondanks zijn populariteit onder voornamelijk kinderen besloot Storm ook casinocontent te gaan maken.
Volgens Teunissen zijn dergelijke livestreams juist kwalijker voor jongvolwassenen dan traditionele gokreclames. Ze legt uit dat de boodschap beter overkomt als een (voor de jongvolwassene) bekend persoon deze overbrengt. En dat bevestigt ook Jeffrey Wirtz, online bekend als Egbert Kanaal.
Hij legt uit dat kijkers echt een band opbouwen met de streamers, omdat ze daar soms wel zes tot zeven uur per dag naar kijken. Zelf kreeg Wirtz ook een casinodeal aangeboden, maar hij wees deze af. Hij vertelt dat het illegale online casino Amonbet hem twee tot drieduizend euro bood om twee uurtjes te gokken op hun goksite.
Altijd al verboden
Om kwetsbare groepen zoals jongvolwassenen beter te beschermen werden er eerder al speciale regels opgenomen in de wetgeving. Zo mogen gokbedrijven zich niet richten op jongvolwassenen onder de 24 jaar en geldt er een verbod op het gebruik van rolmodellen, zo legt Zembla uit.
Op 1 juli 2023 werd het Besluit Ongerichte reclame kansspelen op afstand (Orka) ingevoerd. Hierin was reclame op internet door online casino's nog wel toegestaan, maar met aanvullende voorwaarden om opnieuw jongvolwassenen te beschermen. Gokbedrijven moeten ervoor zorgen dat de reclame voor ten minste 95% terecht komt bij mensen van 24 jaar of ouder.
Ella Seijsener van de Kansspelautoriteit legt in Zembla uit dat deals met casinostreamers in deze regels al waren verboden. Dit verduidelijkte de Kansspelautoriteit twee maanden voor de uitzending, toen de opnames al bezig waren, nog in een nieuwsbericht. Hierin liet de toezichthouder weten dat casinostreamers ook onder het verbod op rolmodellen vielen.
Dat ziet Danielle Op Heij, Universitair Docent van de Open Universiteit, ook als zij de wet- en regelgeving doorneemt. Ze legt uit dat casinostreamers niet expliciet worden genoemd in het rolmodellenverbod, maar is van mening dat termen als ‘influencer' en ‘vlogger' voldoende uitleggen dat dit niet was toegestaan.
Seijsener legt nog wel uit dat als casinostreamers de wet niet overtreden als zij actief zijn zonder dat zij betaald worden door online casino's.
Grijs gebied
Judith Noijen van Verslavingskunde Nederland zegt in Zembla dat gokbedrijven vaker op zoek zijn gegaan naar het grijze gebied. De programmamakers citeren vervolgens uit een lobbybrief vanuit de kansspelindustrie waarin wordt opgeroepen om casinostreamers buiten het reclameverbod te laten vallen.
En ondanks de reclameregels zouden er toch veel deals zijn geweest tussen gokbedrijven en casinostreamers, zo meldt Zembla. Het programma vroeg alle 29 actieve gokbedrijven met een Nederlandse vergunning of zij samenwerkingen hebben gehad met casinostreamers. Meer dan de helft van de bedrijven gaf aan dergelijke deals te hebben gehad.
Björn Fuchs van VNLOK legt uit dat deze deals in de meeste gevallen niet over de livestreams gingen. Volgens Fuchs werden de deals gesloten met de websites van de casinostreamers, waardoor er volgens VNLOK geen sprake was van een overtreding van het rolmodellenverbod.
Geen deals meer
Na de berichtgeving van de Kansspelautoriteit over de casinostreamers hebben de goksites hun deals met de streamers beëindigd, zo laat Zembla weten. Toch betekent het einde van de deals niet het einde van de casinostreamers. Robin Bos vertelt in Zembla dat hij zijn activiteiten als NederGaming gaat voortzetten vanaf Malta.
En hij is niet de enige. Zembla laat ook een andere clip zien waarin streamer Leftlanepapi praat over een mogelijke verhuizing naar Malta. De streamers zijn van plan in het Engels te gaan streamen voor een internationaal publiek in de hoop dat zij daarmee niet langer te maken hebben met de Nederlandse kansspelwetgeving.
Bekijk hier de hele aflevering van Zembla.
DIt artikel verscheen aanvankelijk als aankondiging van de uitzending en is na de aflevering voorzien van een update.
