BMC: financiering topsport via NLO meest toekomstbestendig

De huidige vorm van financiering van de topsport via de Nederlandse Loterij wordt door adviesbureau BMC als stabieler en toekomstbestendiger beoordeeld dan de onderzochte alternatieven. Dat blijkt uit het rapport Bekostigingsvormen van de (top)sport in Nederland, opgesteld in opdracht van Nederlandse Loterij. BMC onderzocht vier alternatieve scenario’s om de sport (deels) los te koppelen van financiering met loterijgelden.

In opdracht van Nederlandse Loterij heeft adviesbureau BMC het rapport ‘Bekostigingsvormen van de (top)sport in Nederland‘ opgesteld. In het rapport is onderzoek gedaan naar de voordelen, nadelen, en risico's van de huidige financiering van de sport in Nederland. Daarnaast zijn enkele alternatieve scenario's voor de toekomst in beeld gebracht.

Het rapport, mede opgesteld door voormalig VVD-Kamerlid Rudmer Heerema die voor BMC aan de slag is gegaan, werd door BMC opgesteld vanwege de aanhoudende politieke discussies over de financiering van de topsport vanuit kansspelen. Daarnaast kan de huidige financieringsstructuur onder druk komen te staan door de verhogingen van de kansspelbelasting, zo beschrijft het rapport.

BMC verwijst in het rapport naar het eerder uitgevoerde onderzoek door Atlas Research over de belastingverhoging. Atlas Research stelde in 2024 al dat loterijen de kostenverhoging konden opvangen, onder andere door de afdrachten (aan sport) te verlagen.

Voordelen en nadelen huidige structuur

Ondanks de genoemde uitdagingen door de verhoging van de kansspelbelasting, wordt de huidige financieringsvorm als betrouwbaar en stabiel bestempeld in het adviesrapport. De inkomsten van NOC*NSF komen vanuit drie hoofdbronnen:

• De Nederlandse overheid;
• Nederlandse Loterij;
• Private sponsoren

Door meerdere financieringsbronnen te hebben, worden risico's verspreid en dat wordt gezien als een voordeel van de huidige structuur. Het aandeel van Nederlandse Loterij in de inkomsten van NOC*NSF is stabiel, maar zou procentueel wel zijn afgenomen door de groeiende financiering vanuit de andere bronnen.

Er wordt echter ook rekening gehouden met een toekomstige afname van de inkomsten vanuit Nederlandse Loterij door de verhoogde kansspelbelasting. Dit wordt bestempeld als een risico voor de financiering van de sport. Daarnaast zou een afname deels opgevangen kunnen worden via reserves.

Alternatieven

BMC keek in het rapport ook naar alternatieve manieren om de sport te financieren, en de voor en nadelen van deze alternatieven. In totaal werden vijf toekomstscenario's besproken:

1. Behoud van de huidige structuur;
2. Volledige bekostiging door de overheid;
   Dit zorgt voor meer publieke controle, maar is kwetsbaar door mogelijke politieke schommelingen, zoals eerder werd uitgelegd door toenmalig minister van Volksgezondheid, Welzijn, en Sport Conny Helder.
3. Sportsector wordt volledig zelfvoorzienend;
   Dit zorgt voor hoge autonomie, maar brengt risico's met zich mee vanwege instabiliteit en ongelijkheid tussen sporten.
4. Splitsing: topsport via loterijgelden en breedtesport via de overheid;
   Dit kan ethische zorgen over breedtesport (gedeeltelijk) wegnemen, maar vraagt wel om aanpassingen in wet- en regelgeving.
5. Indirecte bekostiging via Nederlandse Loterij (bijvoorbeeld via fondsconstructies);
   Dit scenario vergroot de afstand tot de kansspelsector, maar maakt de financieringsstructuur complexer en bemoeilijkt de transparantie en bestuurbaarheid.

Huidige structuur meest stabiel en toekomstbestendig

Na het analyseren van de alternatieve financieringsmogelijkheden en de voor- en nadelen van elk scenario, kwam BMC tot de conclusie dat de huidige structuur het meest stabiel en toekomstbestendig is.

Als er toch moet worden gekeken naar een alternatief, dan zouden achtereenvolgens scenario 4 en scenario 5 het meest geschikt zijn:

“Wanneer we bovenstaande in ogenschouw nemen, is de constatering dat scenario 0 en daarna scenario [4] of [5] het meest bijdragen aan een toekomstbestendige bekostiging van de Nederlandse (top)sport.”

Adviesbureau BMC

Tot slot deed BMC in het rapport een suggestie voor een gerichte gespreksagenda als er in debatten wordt gesproken over de bekostiging van de topsport. Hierbij zouden de volgende thema's besproken moeten worden:

• Bespreek het door sommige partijen ervaren ethische dilemma.
• Denk na over of een nadere verkaveling van de bekostiging mogelijk en wenselijk is.
• Bepaal welke onderdelen van de bekostiging van de sport wettelijke en/of beleidsmatige verankering behoeven.
• Beschouw de discussie over de kansspelbelasting ook in het kader van de effecten op de sport.
• Voer het gesprek over een passende rolverdeling.

Voor zijn vertrek uit de kamer, hield Rudmer Heerema namens de VVD zich nadrukkelijk bezig met sport en de afhankelijkheid van kansspelen. In augustus stelde hij Kamervragen over de afdracht van Nederlandse Loterij. Hetzelfde jaar pleite hij in de Kamer ook ervoor om een deel van de meeropbrengsten uit online kansspelen, direct ten goede te laten komen aan sport. Dat idee werd afgeschoten door toenmalig minister Franc Weerwind.