In een onderzoek van Atlas Research naar de gevolgen van de verhoging van de kansspelbelasting zijn geen realistische scenario's gevonden waarin de speelautomatenhallen een ‘nulresultaat' kunnen bereiken. Casino's, zowel online als offline, zullen ‘forse maatregelen' moeten nemen terwijl loterijen hun afdracht kunnen terugschroeven tot het minimaal verplichte percentage.
Onderzoeksbureau Atlas Research heeft in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid onderzoek gedaan naar de gevolgen van de verhoging van de kansspelbelasting. Met behulp van interviews met stakeholders en deskresearch probeerde Atlas Research in kaart te brengen wat er binnen de kansspelsector zou gebeuren als de kansspelbelasting wordt verhoogd naar 37,8%. Ten tijde van het onderzoek was nog niet bekend dat de verhoging in twee stappen doorgevoerd zou worden.
De gevolgen voor de verschillende sectoren binnen de kansspelmarkt zijn niet overal hetzelfde.
- Zo verwachten de onderzoekers dat de loterijen de verhoging op kunnen vangen, met name door de afdracht aan goede doelen, de sport, en de staat. De afdracht is in veel gevallen nu hoger dan het verplichte afdrachtspercentage van 40%. Door de afdracht te verlagen naar het verplichte percentage zou er ruimte zijn om de verhoging van de kansspelbelasting op te vangen.
- Eenzelfde situatie geldt voor ZEturf, de paardentotalisator. Atlas Research voorziet een stijging van € 0,15 miljoen aan kansspelbelasting voor ZEturf. Dit bedrag zal volledig ten koste van de afdracht aan de paardensport gaan, zo is de verwachting.
Geen realistische scenario's
Voor de casino's van Holland Casino en de online aanbieders is het onduidelijker. Tijdens de interviews gaven meerdere aanbieders aan de gevolgen niet goed te kunnen overzien, omdat de maatregelen elkaar in rap tempo opvolgen. De online aanbieders en casino's zullen ‘forse ingrepen' moeten doen, maar hiervan zijn de effecten volgens de onderzoekers onzekerder. Atlas Research houdt daarom rekening met uittreding van de markt door bepaalde partijen, een stap die online aanbieder tombola eerder deze week aankondigde als gevolg van de stijgende kansspelbelasting.
Het nieuws voor de speelautomatenhallen en horeca is simpelweg niet goed. In de interviews gaven veel landgebonden aanbieders al aan dat zij het somber inzien, omdat het ook in de huidige situatie al moeilijk is. De gevolgen van de coronacrisis zijn nog merkbaar, daarnaast kwam er concurrentie van de online gokmarkt, en werd de kansspelbelasting op 1 januari 2024 ook al verhoogd:
“Meerdere aanbieders geven aan momenteel nog in uitstelregelingen met banken te zitten of hebben belastingschulden die ze aan het terugbetalen zijn. Gesteld werd dat door de belastingverhoging sommige aanbieders de deuren gaan sluiten.”
Atlas Research
De onderzoekers van Atlas zien dan ook geen ‘realistische scenario's' waarbij de verhoging van de kansspelbelasting naar 37,8% zonder problemen kan worden opgevangen:
“Voor de speelhallen en horeca-automaten zien we geen realistische scenario’s waarin sector-breed een nulresultaat wordt bereikt. Ook met de nodige ingrepen blijft het resultaat negatief. Een sanering van de sector lijkt daarbij onafwendbaar, waarbij speelhallen de markt verlaten en de bezettingsgraad van het resterende aanbod kan toenemen tot een nieuw evenwicht bereikt is. Het effect daarvan op de alle verschillende geldstromen is onzeker.”
Atlas Research
Eerder dit jaar deelde branchevereniging VAN Kansspelen een onderzoek van KPMG waarin al werd gewaarschuwd voor de gevolgen van de eerdere verhoging van de kansspelbelasting. Volgens KPMG leidde de verhoging van 1 procentpunt tot 20% meer verlies bij de kleine landgebonden kansspelaanbieder.
Kansspelbelasting ten koste van sport en goede doelen
De onderzoekers hielden rekening met meerdere scenario's waarna uiteindelijk een ‘plausibel scenario' werd bepaald. Dit was niet voor alle sectoren mogelijk, omdat de gevolgen voor enkele vormen van kansspelen onzeker waren.
Er kon wel ingeschat worden wat de mogelijke gevolgen voor de Nederlandse Loterij (inclusief TOTO Online), de Goede-doelenloterijen, en ZEturf zouden zijn. In het plausibele scenario daalt het resultaten van de bedrijven gezamenlijk met € 28,2 miljoen. Dit heeft met name grote gevolgen voor de afdracht aan de goede doelen en de sport. Het brutospelresultaat van deze kansspelaanbieders stijgt wel, maar dit zal volledig opgaan aan de kansspelbelasting.
| Marktuitkomst | Plausibel scenario | Minimaal scenario | Maximaal scenario |
|---|---|---|---|
| BSR % | 1% | -3% | 1% |
| BSR nominaal | € 15,1 miljoen | – € 36,8 miljoen | € 15,1 miljoen |
| Kansspelbelasting | € 77,2 miljoen | € 39,6 miljoen | € 77,2 miljoen |
| Afdrachten goede doelen | – € 15,5 miljoen | – € 30,6 miljoen | – € 2,9 miljoen |
| Afdrachten sport | – € 7,7 miljoen | – € 7,7 miljoen | – € 7,7 miljoen |
| Afdrachten staat | € 3,4 miljoen | – € 3,2 miljoen | € 3,4 miljoen |
| Resultaat | – € 28,2 miljoen | – € 32,1 miljoen | – € 24,1 miljoen |
De verwachting is dat de Postcodeloterij (€ 9 miljoen) en de Vriendenloterij (€ 3,7 miljoen) gezamenlijk € 12,7 miljoen minder zullen afdragen aan goede doelen dan in 2023. De sport in Nederland zal volgens Atlas Research € 7,5 miljoen minder via Lotto krijgen dan in het afgelopen jaar. Dit is een aanzienlijke daling, maar blijft onder de eerdere schattingen van NOC*NSF dat de afdracht met € 12,5 miljoen zou dalen.
Sluiten online casino is een alternatief voor Holland Casino
Ook TOTO Online zal de nodige maatregelen moeten doorvoeren. Als er geen bijsturing plaatsvindt na de verhoging van de kansspelbelasting zal de winst van € 13 miljoen veranderen in een verlies van € 4 miljoen.
Tevens zal het resultaat van Holland Casino volgens de onderzoekers aanzienlijk gaan dalen. Hier zal een daling plaatsvinden van € 31,1 miljoen ten opzichte van 2023. Voor de staatsdeelneming geldt ook dat de genoemde ‘forse maatregelen' nodig zijn waarvan de effecten onzeker zijn. Mochten deze maatregelen niet het gewenste effect hebben, dan zal Holland Casino anders keuzes moeten maken. Hierbij wordt niet alleen gesproken over het sluiten van vestigingen, maar ook om het online casino af te stoten:
“Als de ingrepen onvoldoende effect kunnen sorteren, zou Holland Casino fysieke vestigingen of het online bedrijfsonderdeel moeten sluiten. Het effect daarvan op alle verschillende geldstromen is onzeker. ”
Atlas Research
Na de bekendmaking van de halfjaarcijfers van Holland Casino was veel te doen om de uitspraken van CEO Petra de Ruiter over de mogelijke maatregelen met betrekking tot reclame die het bedrijf zou moeten nemen. In een radioprogramma van NPO Radio 1 gaf De Ruiter aan dat er ook alternatieven worden bekeken, waaronder het sluiten van vestigingen. Over een eventueel einde van Holland Casino Online werd destijds niet gesproken.
Belastingdrempel
Voor veel kansspelaanbieders geldt dat de effectieve prijs moet worden aangepast om een deel van de verhoging op te vangen. Hierbij kan het bij loterijen gaan om een hogere prijs per lot om mee te spelen, maar bij andere kansspelen om het verhogen van het huisvoordeel op bijvoorbeeld sportweddenschappen en gokkasten.
De loterijen hebben daarnaast nog een mogelijkheid om het prijzengeld anders te verdelen, omdat zij rekening kunnen houden met de belastingdrempel. Winsten tot € 449 zijn uitgezonderd van de kansspelbelasting en dus kan een loterij ervoor kiezen om meer bedragen uit te keren onder deze grens in plaats van één groot bedrag.
Voorbeeld: Een loterij kan een grote prijs uitkeren van € 4.000, maar hier wordt dan -in de nieuwe situatie- 37,8% kansspelbelasting over ingehouden. De loterij kan er ook voor kiezen om tien prijzen uit te delen van € 400, een bedrag waarover geen kansspelbelasting wordt geheven.
Tot slot is een veelvuldig voorgestelde maatregel om de kosten te drukken een verlaging van de uitgaven aan ‘direct marketing'. Hieronder vallen bijvoorbeeld e-mails en sms-berichten naar (potentiële) klanten, maar ook de casino bonussen die aan spelers worden gegeven.
Uitkeringspercentage, maximale inleg, en het maximale gemiddelde verlies per uur zijn vastgelegd.
Mogelijkheden zijn soms beperkt
Dat de verhoging van de kansspelbelasting aanzienlijke impact zal hebben op de kansspelmarkt is duidelijk. Met name de kleine landgebonden sector zal de gevolgen gaan merken. De speelautomatenhallen hebben veel minder mogelijkheden om de verhoging op te vangen. Voor hen geldt dat de uitkeringspercentages, maximale inleg per spel, en het maximale gemiddelde verlies per uur op landgebonden speelautomaten zijn vastgelegd in het Speelautomatenbesluit uit 2000.
Hierbij wordt tevens opgemerkt dat de genoemde bedragen en percentages sinds 2000 niet meer zijn geïndexeerd.
§ 4.4. Kansspelautomaten bestemd voor opstelling in speelautomatenhallen
e) de inzet per basisspel ten hoogste € 0,20 bedraagt;
f) de totale waarde van de aan spelers uit te keren prijzen gemiddeld ten minste gelijk is aan 60% van de totale waarde van de inzetten;
g) de speler gemiddeld per uur niet meer verlies kan lijden dan € 40;
Ook voor online kansspelaanbieders geldt dat er gezocht moet worden naar een realistische oplossing. Het verlagen van de RTP op gokkasten, of de quoteringen van sportweddenschappen, heeft gevolgen voor de concurrentiepositie van de aanbieder ten opzichte van andere (illegale) aanbieders.
Grenzen van de wetgeving
Het doemscenario binnen veel sectoren is de sluiting van casino's, speelautomatenhallen, en online casino's. Atlas Research verwacht dat gokkers wel op zoek zullen gaan naar andere plekken om te gokken en hierbij grotendeels terecht zullen komen bij andere legale aanbieders. Als de reisafstand voor fysieke gokkers te groot wordt, dan denken de onderzoekers dat een overstap naar online gokken voor de hand ligt.
Wat betreft de risico's voor de publieke belangen per euro brutospelresultaat verandert er naar verwachting niet veel, zo is te lezen. Wel zou het risico bestaan dat aanbieders de grenzen van de wet- en regelgeving rondom verslavingspreventie gaan opzoeken om uittreding van de markt te voorkomen of uit te stellen.
Een ander effect dat gevolgen kan hebben voor de risico's van de publieke belangen, is een mogelijke overstap van gokkers naar het illegale kansspelaanbod:
“Bij deze illegale markt zijn op grond van de interviews de risico’s voor de publieke belangen fors groter dan bij het legale aanbod.”
Atlas Research
Op basis van de gegevens van het onderzoek was niet in te schatten hoe groot deze dreiging is en in welke mate de de-kanalisatie zal plaatsvinden. De onderzoeken achten het wel belangrijk om het speelgedrag en de aantallen spelers per risicoklasse te blijven monitoren omdat de risico's niet automatisch beperkt worden als er minder (legaal) aanbod beschikbaar is:
“Anders dan bij consumptie van drugs, alcohol en tabak, ligt de schade bij ‘consumptie’ van kansspelen echter niet in het volume (het aantal verkochte loten, afgesloten weddenschappen, inzetten of inworpen) maar juist in de omvang het bestede geldbedrag. Hoe hoger de uitgaven van verslaafde spelers, hoe eerder deze in de financiële problemen c.q. schulden belanden.”
Atlas Research
