Het aantal personen dat in 2023 in behandeling was voor een gokverslaving is opgelopen tot 2.456, zo blijkt uit de jaarcijfers van LADIS. Dit betekende een stijging van 15,3% ten opzichte van 2022. De gemiddelde leeftijd van de gokverslaafden bij verslavingsinstellingen is net als in het vorige rapport 35 jaar.
Dit artikel bevat cijfers uit een oudere editie van de LADIS Kerncijfers Verslavingszorg. De gegevens in dit rapport kunnen door latere correcties, nieuwe aanleveringen of methodologische aanpassingen afwijken van de meest actuele cijfers. Raadpleeg voor de laatste stand van zaken altijd de meest recente rapportage van LADIS.
Sinds 2006 worden gegevens over de verslavingszorg in Nederland verzameld in het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS).
LADIS wordt beheerd door de Stichting Informatie Voorziening Zorg (IVZ).
- Jaarrapportage 2023 (4 MB)
- Jaarrapportage 2022 (1 MB)
De Kerncijfers Verslavingszorg 2018 – 2023 van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem zijn gepubliceerd. In het rapport wordt voor de tweede keer sinds de legalisering van online kansspelen gedeeld hoeveel personen in Nederland behandeld worden voor gokproblematiek, naast alle cijfers over andere vormen van verslaving.
In totaal werden vorig jaar 65.215 mensen behandeld voor een verslaving bij de verslavingsinstellingen. Dit betekende een stijging van ruim 4.000 ten opzichte van de tussenrapportage die eerder dit jaar werd gedeeld. Deze stijging had onder andere te maken met een stijging van het aantal instellingen dat gegevens heeft aangeleverd. Ook bij de instellingen die ook over 2022 al gegevens aanleverde, is er sprake van een stijging van 3% van personen die in behandeling waren.
- De gemiddelde leeftijd van de mensen die in behandeling zijn voor een verslaving is 42 jaar.
- 74% van de cliënten is man.
- Ruim een kwart van de behandelde personen (26%) was in 2023 voor het eerst in behandeling voor verslavingsproblematiek.
15,3% meer personen in behandeling voor gokverslaving
| 2022 | 2023 | |
|---|---|---|
| Aantal hulpzoekers | 1.920 | 2.456 |
| Aandeel verslavingszorg | 3% | 4% |
| Aandeel mannen | 87% | 88% |
| Aandeel vrouwen | 13% | 12% |
| Gemiddelde leeftijd | 35 jaar | 35 jaar |
| Aandeel jonger dan 25 jaar | 17% | 17% |
| Aandeel ouder dan 55 | 8% | 8% |
Het aantal behandelde gokverslaafden is na een aantal jaren van daling gestegen naar 2.456 personen. Dit zijn 536 personen meer dan in 2022. In absolute aantallen betekent dit een stijging van 24,2%. Als er wordt gekeken naar alleen de instellingen die ook in het vorige rapport hun gegevens aanleverde, dan is er sprake van een stijging van 15,3%.
Hiermee is het aandeel in het totale aantal behandelde verslaafden 3,8%. Een jaar geleden werd 3% van alle personen in verslavingsinstellingen behandeld voor een gokverslaving. De meeste personen worden nog altijd behandeld voor een alcoholverslaving (44,9%), gevolgd door cannabis (15,3%).
Als er wordt gekeken naar het aantal nieuwe aanmeldingen, personen die in 2023 voor het eerst behandeld werden, dan valt gokproblematiek op. Van de 2.456 personen met gokproblematiek is 46% in 2023 voor het eerst behandeld voor deze verslaving.
Net als vorig jaar bestaat de groep gokverslaafden in behandeling voornamelijk uit mannen (88%). De gemiddelde leeftijd is gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar, 35 jaar. Bij 44% van de gokverslaafden is ook nog sprake van een secundaire verslaving. De meest genoemde secundaire problematiek is alcohol, gevolgd door overige middelen, en cocaïne.
Mensen die kampen met een (kansspel)verslaving melden zich niet direct bij een verslavingsinstelling. Er gaat altijd een periode aan vooraf voordat mensen de stap naar een instelling (durven te) nemen. Volgens diverse experts komt een gokverslaving gemiddeld pas na 7 jaar aan de oppervlakte. De in deze tussenrapportage genoemde data gaat over de mensen die zich daadwerkelijk melden bij een verslavingskliniek.
| Primaire problematiek | Aantal personen in 2023 | Aandeel problematiek | Verandering t.o.v. 2022 bij constante instellingen |
|---|---|---|---|
| Alcohol | 29.257 | 44,9% | 3,2% |
| Opiaten | 7.717 | 11,8% | -1,7% |
| Cocaïne | 8.046 | 12,3% | -2,1% |
| Cannabis | 9.967 | 15,3% | -1,2% |
| Amfetamine | 1.859 | 2,9% | -0,4% |
| Ecstasy | 137 | <1% | -10,4% |
| GHB | 747 | 1,1% | -0,6% |
| Medicijnen | 15.41 | 2,4% | 10,4% |
| Gokken | 2.456 | 3,8% | 15,3% |
| Overige middelen | 2.437 | 3,7% | 6,5% |
| Overige gedragsverslavingen | 1.051 | 1,6% | 13,7% |
| Totaal | 65.215 | 100% |
Binnen de jongste leeftijdscategorie, 18 tot en met 24 jaar, is 6% van de behandelde personen in behandeling voor een gokverslaving als primaire problematiek. Dit betekent een stijging van een procentpunt ten opzichte van 2022. Net als voorgaande jaren is binnen deze groep een verslaving aan cannabis de meest behandelde verslavingsvorm.
Bij de oudste groep, van 55 jaar en ouder, is een gokverslaving minder voorkomend als primaire problematiek. 1% van de behandelde 55+'ers werd behandeld bij een verslavingskliniek voor gokproblematiek. Alcohol (62%) en opiaten (23%) hebben binnen deze leeftijdsgroep het grootste aandeel
Primaire en secundaire verslaving
In het rapport wordt gesproken over primaire en secundaire verslavingsproblematiek. Het komt regelmatig voor dat de hulpvraag gericht is op een specifieke verslaving terwijl er ook andere problematiek speelt. De voornaamste problematiek waar de cliënt mee te maken heeft wordt geregistreerd als primaire verslaving. Overige verslavingen worden geregistreerd als secundaire problematiek.
Wanneer gokken geregistreerd is als secundaire problematiek, dan is alcohol (44%) het vaakst de primaire verslaving waarvoor de persoon behandeld wordt. Ook cocaïne (19%) en cannabis (14%) worden vaak geregistreerd als primaire verslaving als gokproblematiek de secundaire verslaving is.
Van alle mensen die zich met een gokverslaving als primaire verslaving meldt bij een verslavingsinstelling, kampt 44% ook met een secundaire verslaving.
Van de gokverslaafden waarbij secundaire problematiek is geregistreerd, kampt 5% ook met een andere vorm van gokverslaving. Iemand kan bijvoorbeeld primair verslaafd zijn aan het wedden op sport, maar als secundaire problematiek een verslaving aan gokkasten aangeven. Beiden vallen in dat geval onder gokverslaving.
Reacties
Op LinkedIn reageert Verslavingskunde Nederland op de cijfers uit het LADIS-rapport. In de reactie noemt de organisatie de ontwikkeling van het aantal gokverslaafden ‘zorgwekkend'. Eenzelfde reactie werd ook geplaatst door verslavingsinstelling Jellinek:
“Sinds enkele jaren is de online gokmarkt opengesteld. Verslavingskunde Nederland, de Nederlandse ggz en de Nationaal Rapporteur Verslavingen hebben er meermaals op gewezen dat daardoor problematisch gokgedrag zou kunnen toenemen. De cijfers van 2023 laten inderdaad meer behandelingen in gokverslaving zien. De vertraging in de cijfers komt voort uit het feit dat het lang duurt voordat iemand met gokproblematiek bij verslavingszorg in beeld komt. De kentering in deze trend is zorgwekkend en vereist aandacht.”
Verslavingskunde Nederland en Jellinek
Branchevereniging NOGA reageert bij monde van interim directeur Eric Konings als volgt:
“Uit de vandaag gepubliceerde cijfers blijkt dat er na jarenlange daling nu een stijging te zien is van het aantal gokverslaafden in de verslavingszorg. Hoewel de groei voornamelijk veroorzaakt wordt doordat er meer instellingen cijfers zijn gaan aanleveren, geeft dit wel reden tot bezorgdheid. Immers, gokken moet een veilige en verantwoorde vorm van entertainment zijn voor alle Nederlanders, en 2.456 personen die om hulp hebben moeten vragen zijn er 2.456 te veel. Zoals we ook vorig jaar stelden moeten deze cijfers wel met voorzichtigheid worden geduid, omdat het vaak geruime tijd duurt voordat personen bij problematisch speelgedrag aankloppen bij verslavingszorg. Zoals de dalende trend van de laatste jaren geen reden was tot juichen, zijn deze cijfers dan ook evenmin reden tot paniek.
“Ook is van het gros van de personen sowieso niet bekend waar zij gokproblematiek ontwikkelden, en maken de cijfers geen onderscheid tussen of de gokproblematiek is ontstaan bij legale en het illegale online aanbod. Voor een fact-based debat over gokverslavingsproblematiek zou het enorm helpen wanneer dit inzichtelijk zou worden. Ondertussen blijft NOGA zich inspannen voor een verantwoord kansspelaanbod in Nederland, zoals in onze samenwerking met AGOG. Onze leden staat immers voor een veilige online kansspelmarkt.”
Eric Konings, directeur NOGA
Ook branchevereniging VNLOK onderschrijft de verantwoordelijkheid van de legale online casino's om het aantal gokverslaafden zo laag mogelijk te houden:
“Elke kansspelverslaafde is er één te veel. Het is van belang om deze ontwikkelingen goed te monitoren. Onze leden hebben een belangrijke verantwoordelijkheid om het aantal spelers dat in de problemen komt door online kansspelen zo klein mogelijk te houden. Daar zijn al onze inspanningen op gericht. De recente verduidelijking en aanscherping van de zorgplicht van online kansspelaanbieders draagt hier ook aan bij.”
Helma Lodders, voorzitter VNLOK
Dit artikel is om 14:56 voorzien van een update met de reactie van brachenvereniging NOGA. Om 19:51 is de reactie van VNLOK toegevoegd.
Heb je het gokken niet meer onder controle? Dan kan je jezelf inschrijven in Cruks (Centraal Register Uitsluiting Kansspelen) via CruksRegister.nl. Eenmaal aangemeld voor die gokstop, kan je niet meer bij landgebonden en online casino’s spelen. Cruks is een middel, niet de ultieme oplossing. Lees onze pagina over bewust spelen en zoek hulp als je er niet alleen uitkomt.
