Loot boxes in populaire games vertonen sterke overeenkomsten met gokken, maar worden in Nederland nauwelijks gereguleerd of gehandhaafd. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van jurist Leon Y. Xiao. Volgens Xiao worden vooral jongere consumenten blootgesteld aan digitale kansspelen zonder de bescherming die voor regulier gokken wél geldt.
In het in International Journal of Law and Information Technology (van Oxford University Press) gepubliceerde rapport stelt Xiao dat betaalde loot boxes (virtuele schatkisten met willekeurige inhoud die je kunt kopen in games) alle kenmerken van een kansspel vertonen:
- Ze kosten geld;
- Er is onzekerheid over de uitkomst;
- Er is een potentiële ‘winst’ in de vorm van waardevolle in-game items.
Juist deze gelijkenis met gokken maakt loot boxes volgens Xiao risicovol, zeker voor jongeren die er brede toegang toe hebben.
Hoewel beleid van de Kansspelautoriteit om bepaalde loot boxes als kansspel te classificeren en daarmee te verbieden aanvankelijk succesvol leek, zette de Raad van State in 2022 een streep door dat beleid. Daardoor blijven deze gokachtige mechanismen in Nederland vrijwel ongereguleerd beschikbaar, schrijft Xiao in het rapport dat zich concentreert op de situatie in Nederland.
Gebrekkige naleving Nederlandse regels
Toezichthouder ACM zegt net als de Kansspelautoriteit dat loot boxes gokspellen zijn. Maar omdat loot boxes in Nederland juridisch dus geen kansspel zijn, probeert de ACM ze te reguleren via consumentenrecht. In dat kader publiceerde de ACM richtlijnen ( 4,2 MB) waaraan game-ontwikkelaars zich zouden moeten houden. Zo moeten zij onder meer:
- duidelijk maken hoeveel een loot box in euro’s kost;
- de kans op elk mogelijk item in een loot box tonen;
- aangeven dat een spel loot boxes bevat;
- kinderen niet aansporen tot aankopen.
Xiao onderzocht de vijftig best verdienende iPhone-games in Nederland en concludeerde dat de naleving van deze regels vrijwel nihil is. Slechts één game toonde prijzen in euro’s (chess.com's app Chess – Play and Learn) en slechts twee maakten melding van de aanwezigheid van loot boxes. In ruim 88% van de games werd met een in-game valuta gewerkt zonder vermelding van de werkelijke kosten.
Verslavingsrisico's zijn reëel
De studie benadrukt dat het gebruik van loot boxes sterk samenhangt met probleemgokken, met name onder jongeren. Uit eerder longitudinaal onderzoek blijkt dat jongeren die op jonge leeftijd loot boxes gebruiken, later vaker geld besteden aan écht gokken. Ondanks deze zorgwekkende correlatie zijn loot boxes breed toegankelijk voor kinderen vanaf vier jaar, omdat ze geen invloed hebben op leeftijdsclassificaties van games.
Volgens Xiao maken game-ontwikkelaars bewust gebruik van psychologische beloningsmechanismen die ook in gokkasten worden toegepast, zoals variabele beloningsschema’s. Daarbij wordt het gokken gemaskeerd onder de noemer van “spelen” – zonder waarschuwingen, zonder leeftijdsgrens, en zonder toezicht.
Oproep tot strengere handhaving
Nederland beschikt wél over sterke consumentenwetgeving volgens Xiao, maar die wordt volgens hem nauwelijks gehandhaafd. Grote internationale spelbedrijven overtreden massaal de richtlijnen, zonder consequenties.
Volgens de onderzoeker is het gebrek aan sancties de hoofdreden dat het misleidende verdienmodel rondom loot boxes voortduurt. Xiao roept de autoriteiten dan ook op tot actie:
“Op dit moment biedt de bestaande EU-consumentenwetgeving geen oplossing voor mogelijke schade voor consumenten in verband met loot boxes in videogames en in-game aankopen in het algemeen, ook al zou consumentenwetgeving deze problemen kunnen aanpakken. Er is meer handhaving nodig om bedrijven die zich niet aan de regels houden te straffen.”
Leon Y Xiao
Eerder leek het Hof van Justitie van de Europese Unie een uitspraak te gaan doen over de rol van platformen als Apple bij het aanbieden van kansspelmechanismen in apps. Door het intrekken van de prejudiciële vragen door de Ondernemingsrechtbank Antwerpen na het treffen van een schikking, komt het daar voorlopig niet van.
CasinoNieuws.nl WhatsApp-kanaal
Altijd het laatste nieuws over de Nederlandse kansspelindustrie direct op je telefoon of WhatsApp op je computer? Volg het CasinoNieuws.nl WhatsApp-kanaal en mis niets meer!
Lead-foto mock-up van CasinoNieuws.nl.
