Morgen is het zover, dan gaat het verbod op sportsponsoring in. Sponsoring van sporters, teams van sporters, maar ook bijvoorbeeld van clubs, competities, shirts en ander (promotie)materiaal is vanaf dat moment niet meer toegestaan, aldus de Kansspelautoriteit. De Ksa heeft al aangegeven dat zij deze zomer verscherpt toezicht zal houden op het verbod. Recent publiceerde zij nieuwe FAQ’s over sportsponsoring. Maar wat staat er nu precies in de regels – en wat mag mogelijk nog wel, en wat niet meer?
Het Besluit ongerichte reclame kansspelen op afstand (Besluit orka)
Wie het relevante deel van het Besluit orka (artikel II) erbij neemt, ziet dat er geen expliciet verbod op sportsponsoring in staat. In plaats daarvan loopt er een overgangstermijn af. Dit betekent dat vanaf 1 juli, artikel 2ab, eerste tot en met het derde lid, van het Besluit werving, reclame en verslavingspreventie van toepassing is op sportsponsoring. Makkelijker gezegd: vanaf 1 juli zijn sportsponsoruitingen via ongerichte kanalen niet meer toegestaan. Voor andere vormen van sponsoring geldt het verbod al sinds 1 juli 2024, en voor overige vormen van reclame sinds 1 juli 2023.
“De wetgever noemt daarbij twee voorbeelden: het vermelden van de naam van de aanbieder in een brief, of het tonen van het logo op een T-shirt.”
Joris Crone, Franssen Tolboom Advocaten
Bij sponsoring gaat het om “het verstrekken van financiële of andere bijdragen als tegenprestatie voor het neutraal vermelden of vertonen van de naam, het merk, het beeldmerk of enig ander onderscheidend teken van de houder van een vergunning tot het organiseren van kansspelen op afstand.” De wetgever noemt daarbij twee voorbeelden: het vermelden van de naam van de aanbieder in een brief, of het tonen van het logo op een T-shirt.
‘Klassieke’ vormen van sportsponsoring verboden
Het eerste lid van artikel 2ab bepaalt dat reclame voor online aanbieders niet is toegestaan via televisie, radio, kranten, tijdschriften of andere gedrukte algemeen toegankelijke communicatiemiddelen. Ook reclame op openbare plaatsen of in publiek toegankelijke gebouwen valt onder het verbod. Nu dit eerste lid vanaf 1 juli van toepassing is op sportsponsoring, ongeacht wanneer de sponsorovereenkomst is gesloten, is het straks ook niet langer toegestaan om de naam of het merk van een online aanbieder te (laten) vertonen tijdens voetbalwedstrijden of op sportkleding. Dit zijn namelijk duidelijk ‘klassieke’ ongerichte vormen van reclame in de openbare ruimte.
De Ksa herhaalt in haar recente FAQ’s dat de online aanbieder verantwoordelijk blijft om te voldoen aan de regels, ook na 1 juli. Gelet op het direct verscherpte toezicht vanaf dat moment, doet de online aanbieder er goed aan om zoveel mogelijk schriftelijk vast te leggen en van zijn partners bevestiging te krijgen dat zij geen fysieke reclame meer zullen maken. Ook is het raadzaam hen te verzoeken om alle merchandise te vernietigen of terug te sturen naar de aanbieder. Zeker bij uitingen die straks overduidelijk in strijd zijn met het verbod, is het aannemelijk dat de toezichthouder snel en streng zal optreden. Hoe beter de afspraken en verzoeken schriftelijk zijn vastgelegd, hoe sterker je als aanbieder staat.
Sponsoring via het internet?
“Het verbod op ongerichte reclame bevat een uitzondering voor reclame via het internet en via mediadiensten op aanvraag.”
Joris Crone, Franssen Tolboom Advocaten
Het verbod op ongerichte reclame bevat een uitzondering voor reclame via het internet en via mediadiensten op aanvraag. Dit volgt uit het tweede lid van artikel 2ab. Als aan de drie cumulatieve voorwaarden wordt voldaan, dan is de reclame voldoende ‘gericht’ en daarmee toegestaan:
- De ontvanger van de reclame is een opt-out geboden.
- De aanbieder treft de best beschikbare maatregelen om te voorkomen dat personen die zich hebben afgemeld van reclame, én kwetsbare personen, worden bereikt (de inspanningsverplichting).
- De aanbieder toont met de best beschikbare technieken aan dat ten minste 95% van de personen die door een reclame zijn bereikt, de leeftijd van 24 jaar had bereikt (de resultaatverplichting).
Dit tweede lid is in beginsel na het aflopen van de overgangstermijn op 1 juli óók van toepassing op sportsponsoring, zolang de uiting valt onder ‘reclame via het internet’. Je kunt dus stellen dat een sportsponsoruiting die uitsluitend via digitale kanalen wordt verspreid, én voldoet aan de drie cumulatieve voorwaarden, is toegestaan als uitzondering op het verbod op ongerichte reclame.
Terug naar het eerste voorbeeld van sponsoring: de naam van de aanbieder die in een brief staat. Wat als die brief een e-mail is, gericht aan specifieke personen die zich niet hebben afgemeld en niet tot een kwetsbare groep behoren? Of wat als een sponsorcampagne alleen zichtbaar is op een website die aan alle drie de voorwaarden voldoet? In zulke gevallen is het verdedigbaar dat het om voldoende ‘gerichte’ sponsoruitingen gaat. Dergelijke uitingen blijven toegestaan, al zal het bereik een stuk kleiner zijn.
Het is overigens belangrijk om de overige reclameregels niet uit het oog te verliezen, zoals het verbod op het gebruik van rolmodellen. Die regels blijven onverkort gelden.
De hybride kansspelaanbieder
Het Besluit orka is alleen van toepassing op vergunde online aanbieders. Aanbieders met een ander soort vergunning onder de Wet op de kansspelen zijn niet gebonden aan het verbod op reclame op televisie of in de openbare ruimte. Zij zijn ook niet gebonden aan de strikte sportsponsoring regels die vanaf 1 juli gelden. Een uitgebreidere uitleg is hier te vinden.
Zo is recent bekendgemaakt dat de Nederlandse Loterij vanaf volgend seizoen niet langer de naam TOTO aan de KNVB-beker verbindt, maar in plaats daarvan haar loterijmerk Eurojackpot. Ook komt Eurojackpot op de mouw van het shirt van AZ én FC Twente te staan. Hoewel dit onderscheid in ‘normadressaat’ al langer dan twee jaar bekend is, kunnen politici het toch niet laten om er Kamervragen over te stellen – dezelfde politici die eerder pleitten om loterijen júist uit te zonderen van het verbod.
Hybride aanbieders moeten zich houden aan de regels uit het derde lid van artikel 2ab. Hun reclame voor offline kansspelen mag onder andere niet middels vorm, context of doel sterke gelijkenis vertonen met reclame voor de kansspelen op afstand. Dit blijft een grijs en zelfs wat arbitrair gebied, en lijkt de reden te zijn waarom de Nederlandse Loterij heeft gekozen voor Eurojackpot in plaats van TOTO Winkel. Hoe dit zich verder ontwikkelt, blijft afwachten. Eén ding is in elk geval helder: het speelveld van de niet-hybride aanbieder gaat opnieuw kleiner worden in vergelijking met het speelveld van de hybride aanbieder.
Never a dull moment, ook deze zomer niet: welke reclame van online aanbieders zal nog te zien zijn, en hoe reageert de Kansspelautoriteit daarop? Krijgen we Belgische taferelen op de Nederlandse voetbalvelden? Er zal alvast worden uitgekeken naar verdere ‘interessante’ Kamervragen die ongetwijfeld zullen worden ingediend.
