De landgebonden kansspelmarkt in Nederland staat stevig onder druk. Volgens Reinier Schutte en Geert Jansen van Novomatic maken de oplopende kansspelbelasting, verouderde wetgeving en politieke besluitvorming het steeds moeilijker om speelhallen en horeca-exploitatie rendabel te houden.

In gesprek met CasinoNieuws.nl vertellen Schutte en Jansen waarom Novomatic desondanks wil blijven investeren in Nederland, hoe de markt in rap tempo verschuift van rollen naar video, en waarom een gezond legaal aanbod volgens hen essentieel is om spelers weg te houden van het illegale circuit. En ze praten honderduit over de Holland Party, hét feest voor Nederlanders in de kansspelindustrie die ICE Barcelona bezoeken iedere januari.

Eurocoin, Novomatic, Admiral, Greentube. Ik moet bekennen; soms duizelt het me.

Reinier Schutte: Novomatic Nederland bestaat eigenlijk uit verschillende disciplines. Eén daarvan is de groothandel en die opereert onder de naam Eurocoin. Zij leveren speelautomaten aan exploitatievergunninghouders in de Nederlandse horeca, speelhallen en Holland Casino.

Dan hebben we hier natuurlijk nog de eigen Novomatic horeca-exploitatie, deze wordt Admiral Exploitatie genoemd. Daarnaast hebben we ook speelhallen, de casinotak die onder de naam Casino Admiral opereert. En online brengen we onze spellen uit via het merk Greentube.

Toen Novomatic 13 jaar geleden naar Nederland kwam, is het eigenlijk begonnen bij JVH Gaming Products & Exploitatie. Even later is daar Eurocoin Gaming aan toegevoegd. Vanaf dat moment was, en is nog steeds, Eurocoin Gaming de distributeur van het Britse merk Bell-Fruit, bekend van de rollenproducten.

Gaandeweg zijn we eigenlijk meer opgegaan in het merk Novomatic. Ondertussen hebben we een bepaald aantal productlijnen die Novomatic-producten, spellen, en kabinetten bevatten. Maar we verkopen nog steeds de Bell-Fruit producten, net als 13 jaar geleden.

Van rollen naar video

Er is nogal wat veranderd.

Schutte: Deze markt verandert gestaag. Spelers en klanten zijn trouw aan bepaalde merken en spelconcepten. Dus je moet ook langzaam de mitigatieprojecten van rollenproducten naar videoproducten ingaan. Op dat laatste zit wel echt de focus.

Als je kijkt naar een beurs zoals ICE in Barcelona, dan zie je dat het videoproduct steeds meer terrein wint en het rollenproduct juist steeds meer terrein verliest. Zowel producenten als exploitanten investeren steeds meer in videoproducten. Rollenproducten daarentegen bevinden zich veelal in de fase van onderhoud en ondersteuning.

Hoe vinden jullie dat?

Schutte: Ik vind dat prettig. Voor deze functie was ik R&D-directeur, dus ik kom zelf uit een ontwikkelkweekvijver. Een videoproduct maakt gewoon meer mogelijk. Waar je met rollen fysieke beperkingen hebt, kun je met video meer doen. Je kunt ook veel makkelijker aanhaken bij wat er online en in de casinomarkt gebeurt, wat met het rollenproduct simpelweg niet kan.

Jansen: In Europa zijn er eigenlijk nog maar een handjevol markten die rollenproducten ontwikkelen. Dan praat ik over de Spaanse markt, de Baltische landen zoals Litouwen, en de Nederlandse markt. Meer markten kan ik niet benoemen.

Er heeft in Europa al een hele grote transitie van rollen naar video plaatsgevonden. In Duitsland zijn ze bijvoorbeeld door een wetswijziging met een big bang van de ”rotamentmachines” naar het videoproduct gegaan. Dat heeft een enorme impact gehad op de Duitse markt.

Schutte: In Nederland is het meer een natuurlijk verloop. Maar het videoproduct overtreft het rollenproduct ook hier. Uiteindelijk is er gewoon een vraag vanuit de markt om betere producten. In veel gevallen sluit een videoproduct dan beter aan.

Jansen: We hebben een aantal jaren geleden het videoproduct breeduit in de Nederlandse markt geïntroduceerd. Ik verwacht dat er over vijf jaar op rollengebied nog maar nauwelijks voor de Nederlandse markt ontwikkeld wordt.

Schutte: We hebben de speler meegenomen in de transitie van rollen naar video. De eerste stap was dat de rollenproducten werden gedigitaliseerd, zodat er herkenning was voor de speler. Simply Wild bestond altijd als rollenautomaat, maar kon je daarna ook als videoslot spelen.

Toen dat eenmaal werd geaccepteerd en er vertrouwen in het product was, zijn we ook gaan opschalen naar wat wij noemen video-videospellen. Dat zijn spelconcepten die je niet meer op rollen kan uitvoeren.

Tegenwoordig zijn de video-videospellen by far populairder in vergelijking tot de gedigitaliseerde rollenproducten. Dus de spelers zijn ook overgestapt naar een ander product. Daar hebben we echt wel wat jaren voor nodig gehad, want de Nederlandse markt is wat dat betreft toch behoorlijk conservatief.

Ksb en een rendabele handel

Jansen: Na de transitie van rollen naar video, was de volgende stap de introductie van het licentiemodel. Het licentiemodel is door Novomatic in het verleden al in meerdere Europese landen succesvol uitgerold. Het model zorgt ervoor dat je continuïteit kunt garanderen voor zowel exploitant als groothandel. Aan de andere kant kun je ook niet meer zonder als groothandel. Als je het alleen moet hebben van de (eenmalige) verkoop, dan zijn de aantallen dusdanig geslonken dat je vrijwel geen rendabele groothandel meer overhoudt.

Daarnaast hebben speelhallen momenteel heel veel last van de kansspelbelastingverhoging. Het is een dure vorm van exploitatie. Het verdienmodel door de hoge kosten en de wettelijke beperkingen staat zwaar onder druk. Zo hadden we enkele jaren geleden 285 speelhallen, daar zijn er nu nog een kleine 200 van over. Dus in een paar jaar tijd zijn er 85 weggevallen. Dit is het gevolg van de verhoging van de kansspelbelasting.

De verhoging naar 30,5% of die van 34,2%? Of zelfs die naar 37,8%?

Jansen: Bij 29,5% ging het al knijpen. En toen hebben we onverwachts, in de laatste uurtjes van de politieke beschouwingen, er nog een procentje bijgekregen.

Schutte: En dat is op EBITDA-niveau. Dit is het grootste verschil met andere vormen van belasting; kansspelbelasting gaat over je omzet. Dat betekent dat het helemaal onderaan de verlies- en winstrekening belandt, en dat is behoorlijk ingrijpend.

Tijdens Gaming in Holland heeft Frank Kastelijns een hele simpele berekening gepresenteerd ^{(zie video hieronder, red.)}. Uiteindelijk wordt het investeringsbudget gebruikt om de surplus aan kansspelbelasting te betalen, liet hij zien. Dat lukt misschien voor één jaar, maar dat is geen toekomstbestendige bedrijfsvoering.

Vorig jaar hebben heel veel speelhalexploitanten de kat uit de boom gekeken. Ze wilden aankijken wat er dit jaar zou gaan gebeuren. Ze hoopten dat de kansspelbelasting maximaal 34,2% zou blijven, maar inmiddels weten we beter.

Ondernemers zullen nu echt moeten beslissen of het exploiteren van bijvoorbeeld een speelhal voor hen nog rendabel is. Ze zullen moeten nadenken of het niet slimmer is om bijvoorbeeld hun pand te verhuren aan de retail.

Jansen: De groothandel is belangrijk voor onze organisatie. Dat is ook echt de filosofie van Novomatic. Wij dienen zowel eigen exploitatie als externe klanten.

Je ziet heel duidelijk dat de aantallen verder afnemen. Om te overleven als exploitant en te kunnen voldoen aan de belastingdruk, kun je eigenlijk alleen nog maar proberen om meer omzet binnen te halen. 

Wij verwachten dat het aantal opstelplaatsen en casino’s verder zal dalen, waardoor er een soort nivellering ontstaat. Je zult dan moeten bekijken of meer spelers aan je kunt binden door het sluiten van bepaalde casino’s in de regio. Het is daarbij essentieel om te blijven investeren in nieuwe producten, zodat je op die manier een toekomst met een rendabele exploitatie kunt waarborgen.

Schutte: Iedereen in de landgebonden markt staat voor dezelfde uitdaging. Uiteindelijk zit je redelijk vast in je verdienpotentieel. Want in de horeca en speelhallen zijn de automaten begrensd op maximaal € 40 verlies per uur. Alleen door een hogere bezetting kan je dus meer omzet genereren. Daarvoor heb je meer klanten nodig. Die klanten zijn er, maar worden verdeeld over de gehele markt.

Deze trend hadden wij al zien aankomen, gebaseerd op ervaringen uit andere Europese markten. Wij hebben ons hierop nog intern kunnen voorbereiden, met onder andere verbeteringsprogramma's. Maar desondanks is het voor ons essentieel om te groeien. Je hebt gewoon meer omzet nodig om uiteindelijk dit gebouw, de organisatiestructuur, maar zeker ook de kansspelbelasting te kunnen blijven dragen.

Ik snap het toch nog niet helemaal. Waar zoeken jullie dan wel die groei?

Schutte: In beide segmenten, dus in de horeca en in de speelhallen. Ik kan niet ingaan op details, maar onze ambitie is om te groeien in de komende periode. De marges staan onder druk, dus uiteindelijk moet je meer omzet genereren om ook in de toekomst een positief bedrijfsresultaat mogelijk te maken.

Holland Party

Op de door jullie georganiseerde Holland Party tijdens ICE Barcelona afgelopen januari, was het nog steeds hartstikke druk. Allemaal mensen uit de Nederlandse landgebonden branche kwamen daar bij elkaar. Hoe is dat feest zo'n instituut geworden?

Jansen: De basis voor het idee is eigenlijk gelegd na de overname van Novomatic. Tijdens de ICE-beurs wilde ik iets organiseren en dacht ik terug aan een traditie van vele jaren geleden. In de tijd dat de beurs nog in Earl’s Court werd gehouden, huurde een leverancier een café af voor een beursfeestje. Na afloop van de beurs ging iedereen daarheen, omdat het er altijd gezellig was met bier en bitterballen. Dat initiatief is uiteindelijk langzaam verdwenen.

Toen de beurs verhuisde van Earl’s Court naar ExCeL, kwam het idee bij me op om zoiets weer op te zetten. Ik ben op zoek gegaan naar een geschikte locatie in de buurt van de beurs, want na afloop rende iedereen naar de garderobe en moest vervolgens lang wachten op een taxi. Ik wilde dat mensen na de beurs meteen ergens terecht konden om hun jas op te hangen, een biertje te drinken en een bitterbal te eten, met wat muziek erbij. Zo ontstond het idee. Uiteindelijk koos ik voor café The Fox bij ExCeL.

Hoeveel mensen waren er die eerste keer?

Jansen: Voor het organiseren van de eerste editie had ik speciaal budget aangevraagd. Toen kwam de Oostenrijkse directie kijken wat we daarmee hadden georganiseerd. Een kwartier voor aanvang was er nog niemand binnen. Ik moet toegeven dat ik toen behoorlijk zenuwachtig werd. Alles stond klaar: verschillende barretjes met bier en muziek, maar er was nog steeds niemand…

Het aantal bezoekers is vervolgens ieder jaar verder toegenomen.

Op een gegeven moment werd die ruimte te klein. Uiteindelijk vonden we aan de andere kant van het beursgebouw een restaurant dat bereid was om de hele dag alles te ontruimen voor ons feestje. Iedereen wilde daarheen; niemand had zin om in de file te staan. De Holland Party was daarvoor een heel goed alternatief. In principe duurt het feestje van 18:00 uur tot 21:00 uur, maar door de gezelligheid loopt het altijd uit. De Holland Party werd steeds populairder.

Voor de Holland Party werken we met uitnodigingen en proberen we iedereen te bereiken die actief is in de Nederlandse kansspelmarkt. We nodigen een breed scala aan partijen uit, zoals exploitanten in de horeca en speelhallen, de Kansspelautoriteit, keuringsinstanties, en Holland Casino. De afgelopen twee jaar kwam bijvoorbeeld de voorzitter van de Kansspelautoriteit, Michel Groothuizen, even langs op de Holland Party. Eigenlijk hebben alle relevante partijen uit de sector wel eens de Holland Party bezocht.

Ook mensen uit de online industrie?

Jansen: Ook mensen van online. In de afgelopen jaren hebben we via Greentube Netherlands, voorheen Eurocoin Interactive, steeds meer contacten uit de online markt. De Holland Party is daarom wat breder opgezet: de focus lag eerst meer op landgebonden. Maar nu online steeds belangrijker wordt, is het evenement daarop aangepast.

De laatste editie hebben we weer 250 gasten mogen verwelkomen, ondanks de huidige uitdagingen in de Nederlandse kansspelmarkt. En daar zijn we trots op!

Ik was bezorgd dat we weer opnieuw moesten beginnen toen we vanuit Londen naar Barcelona verhuisden met de ICE-beurs. Je kan dan toch het momentum verliezen. Maar meteen bij de eerste Barcelona-editie vorig jaar was het alweer een groot succes!

Jansen: Ik denk dat het vooral om relaties draait. Het is altijd een moeilijk verhaal met reclamebudget. Ze zeggen dat je met reclame de helft van je geld weggooit, maar je weet niet welke helft.

Schutte: Het is inmiddels ook een soort traditie geworden. Als ik iemand niet op de beurs kan spreken, dan zien of spreken we elkaar wel op de Holland Party. Je komt er concullega’s tegen met wie je kunt bijpraten. Naast netwerken is het ook een podium om actuele onderwerpen onder de aandacht te brengen.

Dat geldt zeker ook voor online. Vroeger werd gezegd dat landgebonden en online twee verschillende markten zijn. Dat er geen overlap was tussen online en landgebonden. We weten inmiddels uit eerste hand dat dat niet klopt.

Het werkt beide kanten op. Toen de online gokmarkt in Nederland openging, schoot een spel als Random Runner 15 ook meteen de Top 3 binnen op de videoslot. Je ziet heel duidelijk dat spelers die ook online spelen, wel degelijk op een spelconcept spelen dat zijn oorsprong kent vanuit de landgebonden markt. Dat is voor ons als Novomatic, omdat we in veel segmenten aanwezig zijn, heel waardevol.

Is een bepaald concept niet gewoon goed, online en landgebonden?

Schutte: Ik zal concreet zijn: Random Runner 15 was Top 10. Het draaide al een half jaar in de horeca en daar was het een aardige titel, maar niet exceptioneel. Toen de online gokmarkt openging, steeg het spel naar Top 3. Dat is wel echt een aanzienlijke verbetering.

Daarmee kom ik terug op de Holland Party. Die overlap is voor ons de reden geweest om Greentube een partner te maken van de Holland Party.

Jansen: De Holland Party is echt een ontmoetingsplek voor alle Nederlanders op de beurs. Ik wil het niet helemaal vergelijken met het Holland Heineken House op de Olympische Spelen, maar dat is ook een verzamelplek waar iedereen naartoe wil gaan, en waar je dus mensen ontmoet die je wilt spreken. De Holland Party is klein maar heel waardevol.

De Kansspelautoriteit

Jansen: Ja, ik heb Michel Groothuizen vorig jaar en dit jaar getroffen bij Justin ^{(het ‘Annual Gaming Industry Event' georganiseerd door Franssen Tolboom en IMGL, red)}. Daar sprak ik met hem en vertelde hem dat bij de Holland Party niet alleen de grote exploitanten aanwezig zijn, maar ook de familiebedrijven. Ik heb hem gevraagd dat ik het zou waarderen, als hij de Holland Party zou bezoeken. En dat heeft hij vorig jaar en ook dit jaar gedaan.

Schutte: De Kansspelautoriteit is tegenwoordig veel beter benaderbaar en veel opener dan voorheen. Ik denk dat dat een plus is, want uiteindelijk hebben we elkaar heel hard nodig om de legale markt te behouden en deze toekomstbestendig te maken.

Schutte: Ja, je ziet wel echt een kentering in de opstelling en in de interesse. Dat is echt fijn; het laat iedereen zien dat we aan de vooravond van vernieuwingen staan.

De huidige wetgeving is uit 2001, uit een tijd dat de iPhone nog niet eens bestond. Alles wat we tegenwoordig kennen en gebruiken, is niet toegestaan in onze landbased producten. Daarmee zijn we achterhaald binnen Europa.

Er kan zoveel meer! Ik vind het fijn dat Michel Groothuizen en andere mensen van de Ksa die de beurzen bezoeken, openstaan om in ieder geval te kijken wat er momenteel allemaal al mogelijk is.

Kanalisatie en illegaal aanbod

Tegenover de meer benaderbare houding van de Ksa staat de juist meer gesloten houding van het ministerie.

Schutte: Persoonlijk zou ik liever de Brusselse methodiek willen zien. Daarin werk je met commissies en vertegenwoordigers uit de markt die niet voor eigenbelang spreken. Zij delen informatie of zienswijzen als experts.

In andere marktsegmenten is het lobbyen aantoonbaar grootschaliger en bewuster georganiseerd. Dit is een weloverwogen keuze, maar brengt tevens risico’s met zich mee, zeker gezien de uitdagingen waar de branche momenteel voor staat. Indien de overheid via de kansspelbelasting daadwerkelijk meer inkomsten wil genereren voor de BV Nederland, dient er voldoende bestaansrecht te zijn. Er moet dan ook ruimte zijn om de omzet te kunnen vergroten.

Ik snap dat het politiek gevoelig is voor justitie en zeker ook de Kansspelautoriteit om daar nadere invulling aan te geven. Maar dat zijn echter wel de uitdagingen waar we voor staan. Of de overheid moet een herziening van het kansspelbelastingtarief willen. Ik denk niet dat dat snel gaat gebeuren.

Datzelfde heb je eigenlijk ook in de landgebonden markt; in de horeca en de speelhallen. Er is laatst een Atlas-rapport gepubliceerd waarin duidelijk naar voren komt dat de consument die een speelhal bezoekt niet de speler is die naar Holland Casino gaat. Het zijn allemaal verticals met een eigen kanalisatie.

Je kunt wegkijken en zeggen dat gokken niet meer bestaat, maar zo werkt het niet. Als je het legale aanbod weghaalt, dan stoppen mensen niet maar gaan ze de illegaliteit in.

Bij online is het dan nog enigszins te meten. De Kansspelautoriteit zegt dat de kanalisatie op basis van GGR nu 50% is. Is het ook te meten voor de landgebonden sector? Daar lijkt het me veel lastiger te zeggen waar de spelers heen gaan als je 15 hallen sluit.

Jansen: Als er in een gemeente twee casino's zijn en er sluit er eentje, dan vertrekt niet de hele populatie naar het andere casino dat nog open is. Er is wel een effect te meten, maar waar het andere grotere gedeelte heen gaat, dat ben je uit het oog verloren.

Het zou natuurlijk kunnen zijn dat ze stoppen. Dat zou de overheid niet erg vinden. En dus moet je aantonen dat ze niet stoppen, maar illegaal gaan spelen.

Schutte: Precies, dat is ook het uitgangspunt van Novomatic. Wij opereren uitsluitend in de gereguleerde, legale markten en nemen afstand van elke vorm van illegaal aanbod.

Het is echter belangrijk om te benadrukken dat wanneer de legale markt te veel wordt beperkt of belast, spelers het risico lopen uit te wijken naar het illegale aanbod. Dat is een ontwikkeling die niemand wil en die bovendien de doelstellingen van het kansspelbeleid ondermijnt. Daarom is het van belang dat er een gezond en aantrekkelijk legaal aanbod blijft bestaan, zodat spelers binnen het gereguleerde circuit blijven en de overheid haar doelen op het gebied van consumentenbescherming en belastinginkomsten kan realiseren.

Uiteindelijk moeten mensen die een verantwoord spelaanbod willen wel bediend worden. En als er klandizie zat op oudere locaties die gesloten worden en een beperkt percentage zie je verhuizen naar een concullega, dan kan je je afvragen waar die overige spelers naartoe gaan.

We weten ook dat de Kansspelautoriteit al verschillende verzoeken heeft gedaan om illegale operaties aan te geven, zodat ze het beter inzichtelijk krijgen wat er op dat vlak in Nederland gebeurt.

Krijgen jullie wel eens verzoeken van niet-gelicentieerde bedrijven of individuen om gokkasten te kopen?

Jansen: Wij niet, maar ik heb wel signalen ontvangen dat relaties van ons benaderd worden om machines af te staan. Zover ik weet wordt daar niet of nauwelijks op ingegaan. Maar die illegale partijen komen toch aan kasten, want als er ergens een inval plaatsvindt, zie je ze staan. Gokkasten worden ook aangeboden op de Marktplaatsen van deze wereld. Maar ook als er ergens een faillissement is, is er geen verbod op een verkoop aan derden.

Schutte: Wij zijn voorstander van een verbod daarop. Kansspelautomaten, omdat het een risicovol product is, mogen alleen maar aan vergunninghouders geleverd worden. Wij doen dat en vanuit branchevereniging VAN is dat al het mandaat. Wij zouden dat graag verankerd zien in de wet of in ieder geval in een richtlijn.

Lobby

Je had het over dat de goklobby minder groot is dan bij andere marktsegmenten. Maar Novomatic is toch een grote speler? Hadden jullie daar nooit werk van moeten maken? Of hadden jullie de VAN niet sterker kunnen maken?

Schutte: Wij hebben altijd, via het bestuur van VAN, benadrukt dat een centrale lobby essentieel is. Daarnaast is het belangrijk om de verbinding aan te gaan met de branchevereniging die de onlinemarkt vertegenwoordigt en om samen te werken met Holland Casino. Het is van belang om zo sterk mogelijk te staan, want veel ontwikkelingen hebben impact op ons allemaal. Je hebt meer inbreng en kunt je standpunten beter met cijfers onderbouwen.

Maar toch is het allemaal verslechterd, ondanks alle gedeelde belangen. Zo ging de kansspelbelasting van 30,5% naar 34,2% en vervolgens naar 37,8%. Jullie hebben daarnaast nog steeds te maken met de verlieslimiet van € 40 per uur, die nog stamt uit het stenen tijdperk. Alle goede bedoelingen ten spijt, is het er niet beter op geworden voor de landgebonden branche.

Jansen: Er heerst nogal een verdeeldheid binnen de Nederlandse politiek. De partijen moeten altijd een compromis zien te vinden op allerlei vlakken. De christelijke partijen zijn geen voorstander van gokken. Als er iets goedgekeurd moet worden, heb je toch vaak de ChristenUnie of het CDA nodig. En die zijn op dit vlak dus niet echt welwillend.

Ik denk dat de landgebonden markt het kind van de rekening is geworden van alle politieke aandacht die de online gokmarkt heeft gekregen.

Maar die ontwikkeling had je kunnen zien aankomen.

Schutte: Dat is ook mijn verbazing. Iedere online gokmarkt die in Europa is open gegaan, heeft dezelfde leercurve doorlopen.

Jansen: Er is gewoon geen effectieve zelfregulering geweest. Nadat de online gokmarkt openging en een aantal grotere partijen, zoals Unibet, op zwart gingen, was dit voor de BetCity's van deze wereld hét moment om marktaandeel te veroveren. Dat er een kanalisatiedoelstelling bestond van minimaal 80%, moet ook niet vergeten worden in dat kader. Er moest dus sowieso veel reclame gemaakt gaan worden. Dat is doorgeschoten en daar wordt de volledige kansspelbranche op aangekeken, terwijl de landgebonden branche daar niet aan heeft bijgedragen.

Schutte: Dat is denk ik ook het antwoord op de vraag. Alles heet kansspel. Maar het zijn echt hele andere producten en markten, met ieder zijn eigen spelerspubliek. Maar alles wordt eigenlijk op één grote stapel gegooid.

Jansen: Bij Holland Casino heb je de maximale inzet van € 150 per drie seconden, en wij praten over € 0,20 per drie seconden. En online heb je bijna helemaal geen limiet. Toch heb je dezelfde controle aan de voordeur. Wij zijn dus van een heel ander kaliber, maar worden meegetrokken met de rest.

Schutte: Het zijn gewoon hele aparte doelgroepen, maar uiteindelijk wordt het onder één noemer samengevat. Als je het hebt over kansspelproducten, dan lijken Holland Casino, landbased speelhallen, en online misschien een beetje hetzelfde. Maar in de praktijk zijn er grote verschillen.

Er zit al differentiatie in de wetgeving waarbij wordt gekeken naar de risicofactor van een kansspelproduct, waarom trek je dat niet door?

Ik ben dan ook niet zo blij met het populisme dat je tegenwoordig ziet in de politiek. Het wordt allemaal heel simpel gemaakt. Maar af en toe is het te simpel voor wat het is. Daardoor worden de beslissingen genomen over bijvoorbeeld de goededoelenloterijen maar ook over de landgebonden markt, en deze worden gelijkgesteld aan Holland Casino en de online gokmarkt.

Jansen: We hebben in het product al heel veel bescherming zitten. Met het uurverlies en met de maximale inzet. Je praat over € 0,20 per drie seconden. Dat is € 240 per uur wat een machine maximaal kan innemen. En dan heb je het nog niet eens over het minimale uitbetaalpercentage.

Schutte: Ik wilde al opmerken, want die € 240 mag je zeker niet houden.

Jansen: Dan kom je op hele andere getallen uit. Het maximumuurverlies is beperkt tot € 40.

Jansen: Klopt, die lobby is ergens mank gegaan, denk ik. De mensen die besluiten maken over deze branche zijn onvoldoende op de hoogte van hoe deze markt werkt.

Schutte: De politieke opinie is simpelweg heel sterk op dit vlak. De Kansspelautoriteit is in de afgelopen jaren ook meerdere keren naar de Kamer gekomen om tekst en uitleg te geven.

Uiteindelijk kunnen wij alleen in gesprek met de Kansspelautoriteit en Justitie om de context en nuances uit te leggen. Dan hopen we dat zij dat kunnen overbrengen naar de politiek. Ik ben daar wel sceptisch over, want een minderheidskabinet zoals we dat nu hebben, helpt dan ook niet.

Aan de kansspelsector dan ook de schone taak om elke keer op tafel te brengen waar we voor staan.

In de wet staat dat er een rendabele exploitatie mogelijk moet zijn. We kunnen nu al concluderen dat dat niet meer het geval is voor een aanzienlijk aantal bedrijven. Als overheid moet je de draagkracht in acht nemen bij beslissingen. Het zal belastingstechnisch lastig realiseerbaar zijn, maar als je NGR meeneemt, dan zie je direct dat een operatie en het verdienmodel in de horeca, speelhallen, en Holland Casino, significant anders zijn dan voor online. Online heeft op haar beurt dan natuurlijk weer meer taartpunten die in de revenue-share zitten, maar toch.

Al met al ben ik er voorstander van om er een normalisering in te hebben. Dat als we het hebben over GGR, er rekening gehouden wordt met de operationele kosten. Om rendabele exploitatie mogelijk te gaan maken. Dus dat je niet honderd procent GGR belast, maar naar rato.

Of dat belastingtechnisch mogelijk is? Ik heb geen idee. Maar dat is het grootste manco waar we tegenaan lopen. Het feit dat alles over één kam geschoren wordt en dat er uiteindelijk niet gekeken wordt naar wat nou daadwerkelijk de operationele kosten en de potentiële opbrengsten zijn die bij een bepaald kanaal horen.

Ondanks al deze kanttekeningen en bekommeringen willen jullie juist groeien en investeren. En volgend jaar is er neem ik aan ook weer een Holland Party.

Jansen: De datum staat al vast: dinsdag 20 januari.

Jansen: De hoop zit hem in het feit dat je meer omzet moet maken om onder de huidige belastingdruk nog rendabel te kunnen zijn. En dat kan alleen maar door te groeien. De andere kant van het verhaal is dat je besluit om niet verder te gaan. Dat kan ook een keuze zijn, maar dat is niet de onze.

Schutte: Wij hebben de infrastructuur in Nederland al. We hebben een hoofdkantoor, een complete werkplaats en een technische dienst. Wij kunnen dus groeien zonder dat het hoge investeringen vereist. En daarom zien we nog voldoende mogelijkheden voor de nabije toekomst. Daarnaast bezit Novomatic Nederland een langetermijnvisie.

Voor de groothandel is het tweeledig. We zijn natuurlijk strategisch belangrijk voor de eigen operatie én voor exploitanten die ook die langetermijnvisie hebben.

Daarmee kom ik terug op de Holland Party. Deze organiseren wij graag, maar daarvoor is het essentieel dat er een gezonde, legale en rendabele kansspelmarkt blijft bestaan. Alleen door samen te werken aan een toekomstbestendige sector kunnen evenementen zoals de Holland Party ook in de toekomst blijven plaatsvinden.