Een minderheidskabinet: worden gokkers het kind van de rekening?

De aangekondigde vorming van een minderheidskabinet onder leiding van D66 is op zichzelf al een symptoom van de vergaande politieke fragmentatie en bestuurlijke kwetsbaarheid van het Nederlandse stelsel. Voor het online gokdossier is dat geen abstract constitutioneel vraagstuk, maar een concreet en reëel risico. Een risico dat, naar mijn inschatting, structureel wordt onderschat.

In een minderheidskabinet ontbreekt een vaste meerderheid. Dat betekent dat vrijwel elk beleidsdossier afzonderlijk moet worden ‘uitonderhandeld’ met wisselende delen van de oppositie. In theorie klinkt dat als versterkte democratische controle.

In de praktijk leidt het tot scherpe prioritering, politieke koehandel en een focus op dossiers met directe electorale of ideologische urgentie. In het huidige klimaat zijn dat de populistisch goed scorende thema’s zoals wonen, migratie en stikstof. Online gokken hoort daar in ieder geval niet bij.

Gokken is ook geen thema waarop kabinetten vallen. Het is geen onderwerp waarmee grote maatschappelijke groepen zich identificeren. Gambling has no friends. Het levert nauwelijks verkiezingswinst op, maar wel reputatierisico.

De recente ophef over de wat al te vriendschappelijke apps tussen de toenmalige minister voor Rechtsbescherming en de voormalige voorzitter van de VAN illustreert dat duidelijk. Juist daardoor is het gokdossier bij uitstek geschikt als politiek wisselgeld of, erger nog, om stilzwijgend van de agenda te verdwijnen zodra grotere kwesties aandacht opeisen.

Wie naar de recente geschiedenis kijkt, ziet dat dit geen theoretische zorg is. In eerdere kabinetten werd het gokbeleid gekenmerkt door op angst en aannames gebaseerde ad-hocmaatregelen, politieke incidenten en een voortdurende neiging om te reageren op mediadruk of opportunistische Kamervragen, in plaats van op feiten.

Structurele evaluaties kwamen laat, beleidsdoelen verschoof men onderweg, en de kernvraag – hoe borg je tegelijkertijd kanalisatie en effectieve consumentenbescherming – bleef onbeantwoord.

Ook daarvoor was gokken nooit een dragend dossier. Het wordt immers steevast ondergebracht als een veiligheidsissue bij Justitie, doorgaans als bijzaak naast veel zwaardere onderwerpen zoals criminaliteit, migratie, en veiligheid.

Dat zal nu zeker niet veranderen, maar krijgt wel een extra complicatie: zonder een vaste meerderheid voor het kabinetsbeleid op dit onderwerp ontbreekt vanzelfsprekend politiek eigenaarschap. De kans dat een minister of staatssecretaris nu op de barricade gaat staan voor een veilige en goed gereguleerde gokmarkt is aanzienlijk afgenomen.

In zo’n context is de kans groot dat het online gokdossier bij de kabinetsvorming op de cutting room floor belandt. Niet omdat iemand daar expliciet voor kiest, maar omdat het telkens nét niet urgent genoeg is. Er is altijd een groter debat dat aandacht vraagt. Altijd een crisis die voorrang krijgt. Altijd een politieke concessie die elders meer oplevert.

Het gevaar daarvan is evident. Gokken verdwijnt niet wanneer de politiek wegkijkt. De markt past zich aan, spelers wijken uit, de illegale markt groeit, en het toezicht verliest effectiviteit. Beleidsmatige stilstand is in deze sector geen neutrale optie, maar een impliciete keuze met tastbare gevolgen.

Een minderheidskabinet vraagt daarom niet om minder aandacht, maar om meer discipline op kleinere dossiers. Juist daar waar het politieke rendement beperkt is, zijn consistentie en langetermijndenken cruciaal. Als dat uitblijft, herhalen we het patroon van de afgelopen jaren in een versneld tempo: veel symboliek, weinig strategie en beleid dat uiteindelijk zijn eigen doelstellingen ondermijnt.

Dat volgt niet uit een overtuiging, maar uit observatie van hoe dit dossier keer op keer wordt behandeld. Juist daarom is de huidige kabinetsvorming een reëel risico voor het online gokdossier.

Alleen als de drie verantwoordelijke partijen dit dossier expliciet onder hun hoede nemen en er consistent aandacht aan blijven geven, kan worden voorkomen dat het opnieuw wegzakt op de politieke agenda.

De bijna twee miljoen Nederlanders die deelnemen aan kansspelen verdienen meer dan bestuurlijke verwaarlozing. Zij hebben recht op de best mogelijke bescherming die de Nederlandse overheid kan bieden: een veilige, goed gereguleerde gokmarkt die spelers beschermt en niet richting de illegaliteit duwt.