RvKS stopt actieve betrokkenheid: “Term zorgplicht uitgehold”

De Raad voor de Kansspelspelers (RvKS) heeft aangekondigd haar actieve betrokkenheid bij het Nederlandse kansspelbeleid te beëindigen. In een open brief stelt het bestuur dat het huidige systeem structureel tekortschiet in het creëren van betekenisvolle verandering en het serieus nemen van ervaringsdeskundigheid.

De organisatie, die zich jarenlang inzette voor de versterking van de zorgplicht en het integreren van spelerservaring in beleid, zegt tot deze stap te zijn gekomen na zorgvuldige reflectie. Volgens de RvKS wordt de publieke gezondheid ondergeschikt gemaakt aan gevestigde belangen, ontbreekt het aan concreet en ethisch beleid rond zorgplicht, en is er onvoldoende ruimte voor tegenspraak en vernieuwing binnen het kansspelveld.

Een belangrijk punt van kritiek is dat ervaringsdeskundigheid in de praktijk nauwelijks beleidsmatige impact heeft, ondanks de erkenning in de wet. In plaats van een volwaardige kennisbron, fungeert ervaringskennis volgens de RvKS vaak als symbolisch element ter legitimatie van reeds genomen besluiten.

Samenvattend geeft de RvKS aan geconfronteerd te worden met de volgende “patronen die wezenlijke vooruitgang belemmeren”:

• Beleidsvorming wordt beheerst door gevestigde belangen
  Publieke gezondheid en spelersbescherming worden veelal ondergeschikt gemaakt aan commerciële, politieke of bestuurlijke continuïteit.
• De term ‘zorgplicht’ is inhoudelijk uitgehold
  Hoewel het woord veelvuldig gebruikt wordt, ontbreekt het aan concreet, toetsbaar en ethisch consistent beleid dat daadwerkelijk risico’s verkleint en spelers beschermt.
• Ervaringsdeskundigheid blijft onderbenut en onvoldoende serieus genomen
  Ondanks dat deze rol expliciet is benoemd in de Kansspelwet, zien wij geen structurele inbedding die leidt tot inhoudelijke invloed of beleidsmatige impact. In plaats van een gelijkwaardige kennisbron, wordt ervaringskennis vaak ingezet als illustratief element of symbolische legitimatie van beleid dat al vaststaat.
• De gokwereld is extreem klein en homogeen
  Wij signaleren een zorgwekkend gebrek aan diversiteit in visie, achtergrond en onafhankelijkheid binnen de sector. Er zijn slechts enkele dominante actoren, waardoor tegenspraak, reflectie en vernieuwing onvoldoende kans krijgen.
• Transparantie en morele eerlijkheid ontbreken
  Te vaak wordt verhuld waarom bepaalde maatregelen niet worden genomen. Echte keuzes worden vermeden of geformuleerd als technische onhaalbaarheid.

Het besluit tot terugtrekking is bestuurlijk en persoonlijk gemotiveerd, zo schrijft het bestuur. De leden geven aan dat morele grenzen zijn bereikt en dat voortzetting van hun rol zou neerkomen op “een vorm van schijnautoriteit”.

De RvKS blijft zich als groep en als individuen inzetten voor de belangen van spelers met een verhoogd risico op kansspelproblematiek. Wel zal dit buiten de formele overlegstructuren gebeuren. De brief sluit af met een oproep aan het veld om de reflex van behoud te doorbreken en zorgplicht te zien als morele opdracht in plaats van reputatiekwestie.

Oprichting RvKS

De Raad voor de Kansspelspelers (soms Raad voor de Kansspel Spelers) werd op 3 april 2019 opgericht tijdens een bijeenkomst in Utrecht. De oprichting was een direct gevolg van het regeerakkoord, waarin het belang van ervaringsdeskundigheid bij het terugdringen van kansspelverslaving werd benadrukt.

De RvKS positioneerde zich als een onafhankelijk adviesorgaan dat zich richtte op het verslavingspreventiebeleid van kansspelaanbieders. Het legde de nadruk op samenwerking met betrokkenen zoals aanbieders, verslavingszorg, en de overheid.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid ondersteunde de oprichting van de RvKS door subsidie te verstrekken via de Stichting Landelijk Informatie Centrum Kansspel Spelers (Slicks). Slicks faciliteerde de ontwikkeling van het adviesorgaan en begeleidde het proces tot de officiële installatie.

Eerder dit jaar gaf voorzitter Marcel van Kleij nog een uitgebreid interview aan CasinoNieuws.nl. Van Kleij sprak daarin al uit het te betreuren dat in Nederland vaak reactief in plaats van proactief gehandeld wordt. “Pas als een probleem volledig is geëscaleerd, ondernemen we actie.” Gokverslaving wordt, zo deelde Van Kleij, nog altijd gebagatelliseerd in Nederland. Van Kleij was onlangs nog te horen in de podcast CasinoChaos van Zegert van der Linde.

RvKS-bestuurslid Marcel Niezen interviewden wij eerder over zijn betrokkenheid bij het preventiebeleid van Holland Casino.

De RvKS, werd onder andere gehoord bij de evaluatie van de Wet Kansspelen op afstand. Het was een gesprekspartner voor de Kansspelautoriteit en reageerde op consultaties die het Ministerie van Justitie en Veiligheid opende op diverse onderwerpen.

De brief waarin de aankondiging werd gedaan, is ondertekend door het bestuur van RvKS. Naast bestuursleden Marcel van Kleij, Martijn Bogaardt, en Marcel Niezen, bestaat de raad uit Johan Dokter, Johan Meijaard, Marcel van Koppenhagen, en Raymond de la Haye.

SLICKS reageert op stoppen RvKS

Een dag na de aankondiging van het stoppen door RvKS heeft SLICKS, het ervaringsdeskundig expertisecentrum kansspelen, gereageerd op het nieuws:

“Met respect nemen wij kennis van het besluit van de Raad voor de Kansspelspelers (RvKS) om haar actieve betrokkenheid bij het kansspeldossier te beëindigen. Daarmee verdwijnt een collega-organisatie die vanuit een andere visie op koers en aanpak een bijdrage leverde aan het maatschappelijk debat over gokken, zorgplicht en preventie.”

SLICKS

Ook benadrukt SLICKS dat er wel behoefte blijft aan onafhankelijke vertegenwoordiging. SLICKS pleit daarom voor ‘structurele en wettelijk erkende ruimte voor collectieve belangenbehartiging'. Voorzitter Raymond Aronds sluit het bericht af met dat de deur open blijft en dat zijn organisatie het gesprek aan blijft gaan met beleidsmakers en andere partijen.