Vrijdag 27 januari 2023

Speel bewust

Advies Raad van State: verbod gokreclames moet beter toegelicht worden

Raad van State advies gokreclames

De Raad van State heeft haar advies gepubliceerd inzake het ontwerpbesluit die ongerichte reclames voor hoog-risico kansspelen moet gaan verbieden. Het adviesorgaan vindt dat de regering de maatregelen in het ontwerpbesluit beter moet toelichten.

Het ontwerpbesluit waar het verbod op ongerichte reclames voor hoog-risico kansspelen werd uiteengezet, werd in juli ter consultatie aangeboden. Diverse betrokken partijen maakten gebruik van de mogelijkheid te reageren.

Begin oktober maakte Minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind bekend dat hij het ontwerpbesluit had voorgelegd aan de Raad van State en dat hij in afwachting was van het advies. Of die versie verschilde van de versie die ter consultatie was aangeboden, was niet bekend. Uitstel van invoering was aannemelijk, zo stelde de minister toen. In plaats van de beoogde ingangsdatum van 1 januari 2023, was het waarschijnlijker dat het verbod in maart 2023 in zou gaan.

De Raad van State (RvS) heeft nu haar advies (samenvatting) gepubliceerd over het ontwerpbesluit voor het verbod op ongerichte reclame voor online kansspelen. Het advies werd al op 21 december aan de regering aangeboden.

Advies Raad van State: meer toelichting nodig

Het adviesorgaan van de overheid begint haar advies met begrip voor de wens om kwetsbare groepen te beschermen. De Raad van State benadrukt echter ook dat de regering nog niet weet wat de effecten zijn van de legalisering van kansspelen en de reclame die daarvoor gemaakt wordt.

Het eerste advies van de Raad van State is om beter uit te leggen waarom een verbod op ongerichte reclame nu al noodzakelijk is.

Een zelfde sentiment werd eerder al door andere partijen kenbaar gemaakt, waaronder door de directeur van Nederlandse Loterij die opriep beslissingen te maken op basis van data en niet op basis van emotie.

Volgens de RvS is niet eenduidig vast te stellen of de legalisering van kansspelen naast kanalisatie ook nog heeft gezorgd voor een groei van het totale aantal spelers. Uit het onderzoek van Ipsos bleek dat het aantal deelnemers aan online kansspelen in de eerste vijf maanden na de legalisering niet is gestegen. Enkele maanden later publiceerde Kantar echter cijfers waaruit bleek dat het aantal spelers wel is gegroeid.

“Uit de hiervoor beschreven effecten na legalisering blijkt dat het cijfermatig inzicht in het behalen van de doelstellingen van het kansspelbeleid momenteel beperkt is. Dat een bepaald gedeelte van de spelers is overgestapt van de illegale markt naar de legale markt wordt bevestigd, maar onduidelijk is hoe groot dat deel is. Er zijn aanwijzingen dat het aandeel nieuwe spelers sinds de legalisering is toegenomen, maar ook daar ontbreken eenduidige cijfers. Hetzelfde geldt voor de ernst en omvang van de verslavingsproblematiek.”

Raad van State

De Raad van State stelt dat dit ontbrekende cijfermatige inzicht wel beschikbaar moet gaan worden in het komende jaar. In 2024 staat er immers een evaluatie van de Wet Kansspelen op afstand (Koa) gepland en dan zijn deze gegevens noodzakelijk.

Het ontbreken van deze gegevens hoeft echter niet in de weg te staan van dit ontwerpbesluit, zolang er maar duidelijk wordt uitgelegd waarom de te nemen maatregelen noodzakelijk zijn. Het eerste advies van de Raad van State is dan ook om beter uit te leggen waarom een verbod op ongerichte reclame nu al noodzakelijk is.

Daarnaast zou het adviesorgaan graag zien dat er wordt toegelicht hoe dit besluit zich verhoudt tot het reclamebeleid voor andere verslavende activiteiten zoals roken en alcohol.

Gerichte reclame op internet blijft toegestaan

Niet toegestaan

  • Radioreclame
  • Televisiereclame
  • Reclame in kranten & tijdschriften
  • (Buiten)reclame in openbare ruimte

Toegestaan (met voorwaarden)

  • Internet

Uit het advies van de Raad van State blijkt dat het woord verzekeren is vervangen door “aantoonbare maatregelen getroffen”

De toelichting op het ontwerpbesluit geeft volgens de Raad van State aan dat reclame op internet (waaronder op social media, via direct e-mail, op digitale radio, via mediadiensten op aanvraag, en affiliate websites) onder het verbod vallen. Daarop is echter een uitzondering.

In het ter consultatie aangeboden besluit stond al omschreven dat gokreclames op internet uitgezonderd zouden worden indien er “verzekerd is dat personen [in een risicogroep], niet door de wervings- en reclameactiviteiten worden bereikt.

Tegen het gebruik van het woord ‘verzekeren’ werd tijdens de consultatieronde fel geageerd. Diverse betrokkenen, waaronder Frank Op de Woerd namens CasinoNieuws.nl, gaven aan dat bedrijven niet kunnen verzekeren dat iemand geen gokverslaving heeft of minderjarig is.

Uit het advies van de Raad van State blijkt dat het woord verzekeren is vervangen door “aantoonbare maatregelen getroffen”:

“[…] tenzij aantoonbare maatregelen zijn getroffen waarmee wordt voorkomen dat kwetsbare personen door de wervings- en reclameactiviteiten worden bereikt.”

Ontwerpbesluit (zoals aangehaald door de Raad van State)

Het adviesorgaan is kritisch op de omschrijving en gebruikte terminologie. Het adviesorgaan vraagt zich twee dingen nadrukkelijk af:

  1. Wordt er een inspanningsverplichting bedoelt of wordt er een resultaatsverplichting gevraagd? Of te wel: gaat het erom dat een aanbieder maatregelen neemt die zichtbaar genoeg zijn of is het resultaat leidend?
  2. Wat voor een soort maatregelen worden er bedoeld?

Volgens de Raad van State wordt onvoldoende toegelicht om wat voor maatregelen het zou kunnen gaan. In de toelichting staan volgens de RvS alleen algemene verwijzing naar het gebruik van algoritmen om kwetsbare groepen te mijden. Dit roept extra vragen op bij het adviesorgaan:

“Betekent dit dat aanbieders zelf algoritmen zouden moeten ontwikkelen om ervoor te zorgen dat hun reclames kwetsbare groepen niet bereiken? Moeten zij deze algoritmen ter toetsing voorleggen aan de Kansspelautoriteit om te beoordelen of deze voldoende adequaat zijn?”

Raad van State

Naast de maatregelen die de aanbieders moeten nemen, vraagt de Raad van State zich ook hardop af wat de verantwoordelijkheid van de consument is in deze kwestie.

Advies Raad van State: verduidelijking gericht en ongericht nodig

De Raad van State haalt de volgende notie aan uit het ontwerpbesluit:

“Reclame op websites die zich specifiek richten op degenen die interesse hebben in deelname aan kansspelen, zoals nieuws- en vergelijkingssites van kansspelen, is dus toegestaan. De gedachte is dat consumenten zelf kunnen besluiten om naar de websites van aanbieders of nieuws- en vergelijkingssites te gaan en daar de reclame te bekijken. Zij kunnen ook hun voorkeuren of instellingen op internet of bij mediadiensten op aanvraag aanpassen en er zo voor zorgen dat zij geen of minder reclame voor online kansspelen aangeboden krijgen.”

Advies Raad van State in zake Wij­zi­ging van het Be­sluit wer­ving, re­cla­me en ver­sla­vings­pre­ven­tie kans­spe­len in ver­band met de in­per­king van wer­vings- en re­cla­me­ac­ti­vi­tei­ten voor ri­si­co­vol­le kans­spe­len.

Een kenmerkende vorm van reclame voor gokbedrijven zijn de zogenaamde affiliates. Onder deze affiliates vallen veel vergelijkingswebsites voor online casino’s of nieuwswebsites over kansspelen, zoals CasinoNieuws.nl. Deze websites worden bezocht door mensen die reeds interesse hebben in (online) kansspelen of hier interesse in hebben getoond, zo is de redenering. Deze vorm van reclame kan worden gezien als gerichte reclame, omdat de bezoekers van deze website al op zoek zijn naar informatie over kansspelen.

Concrete voorbeelden in de toelichting zouden er voor kunnen zorgen dat duidelijker wordt wat er wordt verwacht van de betrokken partijen

De Raad van State adviseert om het onderscheid tussen ongerichte en gerichte reclame op internet verder te verduidelijken. Er moet niet alleen duidelijk zijn wat er wordt verwacht van de kansspelaanbieders, maar ook op welke wijze de Kansspelautoriteit haar taak als toezichthouder kan en moet uitvoeren.

Concrete voorbeelden in de toelichting zouden er voor kunnen zorgen dat duidelijker wordt wat er wordt verwacht van de betrokken partijen, zo stelt de RvS.

Ruimte voor nieuwe sponsorcontracten

Tot slot valt de Raad van State over het onderdeel in het ontwerpbesluit dat gaat over de sportsponsoring. Een jaar na de eerder genoemde vormen van reclame zal ook het sponsoren van evenementen worden verboden en nog weer een jaar later is ook sportsponsoring door gokbedrijven niet langer toegestaan. Daarmee is sportsponsoring de laatste vorm van ongerichte reclame die zal worden verboden.

Er is gekozen voor een overgangsperiode van twee jaar om sportclubs de ruimte te geven om op zoek te gaan naar andere sponsoren. Het adviesorgaan merkt echter op dat de tekst in het besluit de mogelijkheid openlaat om nieuwe contracten af te sluiten binnen deze overgangsperiode. Dus ook wanneer het ontwerpbesluit op bijvoorbeeld 1 maart 2023 wordt ingevoerd, kunnen sportclubs nog nieuwe contracten na deze datum afsluiten zolang het contract maar stopt op 1 maart 2025. Het advies van de RvS is om uit te leggen waarom deze optie wordt opengelaten of om deze mogelijkheid uit te sluiten.

Advies Raad van State

Het eindoordeel van de Afdeling advisering van de Raad van State wordt het dictum genoemd. Voor deze dicta zijn er vier vaste formuleringen. De Raad van State heeft:

  • a. Geen opmerkingen;
  • b. Bedenkingen bij het voorstel en geeft aan dat er wijzigingen of aanvullingen nodig zijn;
  • c. Bezwaren en adviseert het voorstel niet bij de Tweede Kamer in te dienen tenzij het is aangepast;
  • d. Ernstige (fundamentele) bezwaren en adviseert het niet bij de Tweede Kamer in te dienen omdat die bezwaren niet kunnen worden weggenomen door simpele aanpassingen.

Het advies van de Raad van State lijkt een spoedige inwerkingtreding van verbod op gokreclames niet in de weg te staan.

Het dictum van de Raad van State inzake het verbod op gokreclames, is niet op die manier gepubliceerd. De inhoud geeft blijk van een b. door de Raad van State.

Het advies van de Raad van State geeft aanwijzingen aan de regering. De regering is niet verplicht om de gegeven adviezen uit te voeren. Het advies van de Raad van State lijkt een spoedige inwerkingtreding van verbod op gokreclames niet in de weg te staan. Het is aannemelijk dat het Ministerie van Justitie op korte termijn komt met communicatie rondom het vervolgtraject.

De brancheverenigingen bestuderen het advies van de Raad van State momenteel. Als zij een reactie geven, publiceren wij die op CasinoNieuws.nl.

Laat een reactie achter