Vrijdag 17 mei 2024

Speel bewust

Lubach kritisch op totstandkoming wet Koa en invulling zorgplicht online casino’s

Presentator Arjan Lubach heeft in zijn tv-programma De Avondshow aandacht aan online gokken besteed. In het item ‘Tot op de bodem’ ging Lubach op ludieke wijze in op de totstandkoming van de Wet Kansspelen op afstand en de problemen die het met zich mee brengt op met name het gebied van de zorgplicht.

In het programma De Avondshow met Arjan Lubach is Arjen Lubach gister dieper ingegaan op online gokken in Nederland. Tijdens het twaalf minuten durende item werpt hij een blik op de geschiedenis en huidige staat van de legale online gokmarkt. Hierin wordt vooral de zorgplicht van de legale online casino’s onder de loep genomen door Lubach.

De directe aanleiding voor het item was het rapport over de zorgplicht van kansspelaanbieders dat de Kansspelautoriteit (Ksa) in september 2023 publiceerde. Een van de conclusies die de gokwaakhond trok was dat online casino’s sneller en beter moeten ingrijpen bij probleemspelers.

Nederland heeft volgens Lubach een gokprobleem

Lubach benoemt dat Nederland een gokprobleem heeft. Zo haalt hij het artikel van NRC aan dat het land sinds de invoering van de wet Koa 450.000 nieuwe gokkers kent. Deze cijfers werden overgenomen uit het monitoringsrapportage online kansspelen voorjaar 2023. Branchevereniging NOGA liet in een eerder stadium weten dat deze cijfers genuanceerd moeten worden.

Voor de legalisering gokten ongeveer een kwart miljoen mensen, zo stelt Lubach. Uit onderzoek uitgevoerd in 2018 door Motivaction, bleek dat het werkelijke aantal veel hoger lag. In dat jaar kende Nederland ongeveer 1,8 miljoen gokkers, al was de gebruikte definitie van wat een gokker is, een stuk ruimer in dat rapport.

In het monitoringsrapport werd verder aangehaald dat de gokbedrijven een brutospelresultaat (GGR) kende van bijna € 1,1 miljard, terwijl spelers gemiddeld € 310 per maand zouden verspelen. Volgens de verslavingsinstanties komen er ook steeds meer nieuwe gokverslaafden bij, zo wordt vermeld in het item van Lubach. Die stelling werd in het in het artikel Trouw niet onderkend door verslavingsinstantie Jellinek.

Fred Teeven geestelijk vader wet Koa

Op de vraag waarom gokken legaal moest worden antwoordt Lubach dat er één man achter het idee zat. Fred Teeven, voormalig staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, was groot voorstander van een legale gokmarkt in Nederland. Het voornemen om de gokindustrie te legaliseren sprak Teeven in 2011 voor het eerst uit.

Tijdens het maken van de wet zou Teeven, zo laat het item zien, hulp hebben gekregen van goklobbyisten. Er wordt een fragment van het programma WNL Haagse Lobby uit 2016 getoond waarin Rutger-Jan Hebben, de voormalige voorzitter van brancheorganisatie Speel Verantwoord (de voorloper van NOGA), toegeeft dat hij aan tafel zat met de politieke partijen toen de wet geschreven werd. Hij noemt zichzelf daarbij een informatiemakelaar.

Lubach noemt het krankzinnig dat lobbyisten en gokbedrijven inspraak hadden ten tijden van het wetsontwerp. Zij zouden meer inspraak hebben gehad dan verslavingsdeskundigen. Twee hoogleraren uitten onlangs nog kritiek op de invloed van gokbedrijven en brancheorganisaties bij het invoeren van regels rondom gokreclames.

Door die betrokkenheid uit de gokbranche, werden er in eerste instantie geen harde regels opgesteld, maar werd er gehamerd op zelfregulering door de gokbranche vormgegeven door de Reclamecode Online Kansspelen (ROK). Dit was volgens Lubach een kapitale blunder, want hierdoor kreeg je op iedere straathoek en tussen ieder tv-programma door gokreclames te zien. De politiek kwam hierop meerdere keren met Kamervragen.

Door de aanhoudende kritiek binnen de politiek nam minister voor Rechtsbescherming Franc Weerwind uiteindelijk maatregelen. Eind juni 2022 ging het verbod op rolmodellen in gokreclames in als eerste stap. Sinds 1 juli 2023 is het besluit Orka van kracht gegaan, wat inhoudt dat gokreclames op tv, radio, gedrukte media, en in de buitenlucht, zoals in bushokjes en abri’s, verboden zijn. Bij het ingaan van het besluit werd er ook een nieuwe versie van de ROK gepubliceerd.

“Gokken is mainstream geworden”

Lubach noemt al deze maatregelen te laat, want gokken is volgens hem al mainstream geworden. Volgens de presentator hadden de goklobbyisten twee argumenten voor de legalisering van online gokken in Nederland namelijk:

  • mensen gokken toch;
  • het gokken gaat verantwoord gebeuren.

In de wet Koa staat dat de gokbedrijven een zorgplicht hebben. De kansspelaanbieders moeten de gokkers beschermen door middel van limieten op het gebied van speeltijd, storten, inzet, en verliezen. Het probleem, zo zegt de presentator, is echter dat spelers zelf deze limieten mogen instellen en deze niet overkoepelend werken. Overkoepelende speellimieten waren volgens demissionair minister Weerwind niet mogelijk, en dat idee is daarom van de baan.

Dat de overheid de zorgplicht uitbesteed aan de online gokaanbieders, is problematisch volgens Lubach. Gokbedrijven moeten ingrijpen wanneer spelers verslaafd dreigen te raken aan kansspelen. De pop-up die wordt gebruikt bij het signaleren van eventueel schadelijk speelgedrag is volgens Lubach een interventie die onvoldoende haar doel bereikt.

Uit het rapport van de Ksa omtrent de zorgplicht bleek tevens dat aanbieders niet in kunnen grijpen zonder tussenkomst van een medewerker. Met name in het weekend en tijdens de nachtelijke uren is er niet altijd een medewerker die daarop toeziet. Hierdoor komt het voor dat probleemspelers pas veel later gesignaleerd worden, maar in de tussentijd wel door hebben kunnen spelen. Het niet goed kunnen vervullen van deze zorgplicht noemt Lubach problematisch.

Het meest schrijnende noemt Lubach de mailtjes die verschillende gokbedrijven, waaronder staatsdeelneming TOTO, sturen zodra een speler enige tijd niet op de goksite heeft gespeeld. Bij Tot op de bodem worden beelden getoond van de reportage die Kassa in januari 2022 uitzond over online gokken, waarin de toentertijd 18-jarige gokker Bikkel verschillende e-mails toont van online casino’s die hem willen verleiden om weer te gokken. Lubach vindt het onbegrijpelijk dat een staatsdeelneming dergelijke acties uitvoert.

Aan het einde van het item trekt Lubach de volgende conclusie over de Nederlandse gokmarkt en haar zorgplicht:

“We hebben Action Fred [Teeven] samen met de gokindustrie een gokwet laten maken die er voor heeft gezorgd dat online gokken is geëxplodeerd, waardoor Nederlanders nu een miljard euro door de plee trekken door massaal verslaafd te raken aan online gokken.”

Arjan Lubach

Om het segment ludiek af te sluiten speelt Lubach op een digitale gokkast genaamd Fredautomaat waarbij hij gekscherend zoveel mogelijk Fred-symbolen moet verzamelen. Wanneer hij drie keer Fred weet te draaien moet volgens de presentator de gokwet worden afgeschaft.

Het volledige item is terug te kijken op de YouTube-pagina van De Avondshow met Arjen Lubach.

Lubach bracht eerder item over online gokken

Het onderwerp online gokken is meerdere keren ter sprake gekomen in de programma’s van Arjan Lubach. In Zondag met Lubach in december 2019 was hij kritisch op de Koning TOTO-campagne van de Nederlandse Loterij. Naar aanleiding van die uitzending werden er Kamervragen gesteld.

In oktober van vorig jaar besteedde de programmamaker aandacht aan de rol van gokbedrijven binnen de voetbalwereld. Lubach bracht dit item naar aanleiding van de bekendmaking van de cijfers na een jaar legaal online gokken in Nederland. 

Heb je het gokken niet meer onder controle? Dan kan je jezelf inschrijven in Cruks (Centraal Register Uitsluiting Kansspelen) via CruksRegister.nl. Eenmaal aangemeld voor die gokstop, kan je niet meer bij landgebonden en online casino’s spelen. Cruks is een middel, niet de ultieme oplossing. Lees onze pagina over bewust spelen en zoek hulp als je er niet alleen uitkomt.

Laat een reactie achter